Friday, October 17, 2014

Dhyana-sloka 2

नमोऽस्तु ते व्यास विशालबुद्धे फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र ।
येन त्वया भारततैपूर्णः प्रज्वालितो ज्ञानमयः प्रदीपः ॥२॥
namo'stu te vyāsa viśālabuddhe phullāravindāyatapatranetra |
yena tvayā bhāratatailapūrṇaḥ prajvālito jñānamayaḥ pradīpaḥ ||2||

नमः 0 अस्तु III/1 ते  4/1 व्यास  8/1 विशालबुद्धे  8/1  फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र 8/1
येन 3/1 त्वया 3/1 भारततैपूर्णः 1/1 प्रज्वालितः 1/1 ज्ञानमयः 1/1 प्रदीपः 1/1

·         नमः [namaḥ] = my salutations = अव्ययम्
·         अस्तु [astu] = let it be = अस् (2P) to be + लोट्/कर्तरि/III/1
·         ते  [te] = onto you = युष्मद् (m.) + उपपदे 4/1
·         व्यास  [vyāsa] = O Vyāsa! = व्यास  (m.) + सम्बोधने 1/1
·         विशालबुद्धे  [viśālabuddhe] = the one who has a vast mind = विशालबुद्धि  (m.) + सम्बोधने 1/1
o   विशाला (vast) बुद्धिः (mind) यस्य (one who has) सः विशालबुद्धिः   11B6
·         फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र [phullāravindāyatapatranetra] = the one whose eyes are like big and beautiful petals of a fully bloomed lotus flower = फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र (m.) + सम्बोधने 1/1
o   फुल्लस्य (fully bloomed) अरविन्दस्य (of lotus flower) आयते (big) पत्रे (petals) इव नेत्रे (eyes) यस्य (one who has) सः फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्रः 11B6
·         येन [yena] = By whom = यद् (m.) + adj. to त्वया 3/1
·         त्वया [tvayā] = by you = युष्मद् (m.) + कर्तरि to प्रज्वालितः 3/1
·         भारततैपूर्णः [bhāratatailapūrṇaḥ] = that which is full of oil of Mahābhārata = भारत-तैल-पूर्ण (m.) + adj. to प्रदीपः 1/1
o   भारतः (Mahābhārata) एव तैरः (oil) भारततैरः, तेन पूर्णः (filled) भारततैरपूर्णः 3T
·         प्रज्वालितः [prajvālitaḥ] = well lighted = प्रज्वालित (m.) + adj. to प्रदीपः 1/1
o   प्र + ज्वल् to light + क्त (…ed)
·         ज्ञानमयः [jñānamayaḥ] = in the form of knowledge = ज्ञानमय (m.) + adj. to प्रदीपः 1/1
·         प्रदीपः [pradīpaḥ] = a lamp = प्रदीप (m.) + कर्तरि to [भवति] 1/1

Main sentence:          
नमः 0 ते  4/1 अस्तु III/1      My salutations onto you.

Description of ते  4/1 (you) in vocative:         
व्यास  8/1 (O Vyaasa!) विशालबुद्धे  8/1 (one who has a vast mind) फुल्लारविन्दायतपत्रनेत्र 8/1 (one whose eyes are beautiful like big petals of fully bloomed lotus)

Description of ते  4/1 (you) in subordinate sentence (corresponding यद् clause):     
प्रदीपः 1/1 (the lamp) ज्ञानमयः 1/1 (in the form of knowledge) भारततैपूर्णः 1/1 (full of the oil of Mahaabhaarata) (भवति III/1) (is) प्रज्वालितः 1/1 (lighted) येन 3/1 त्वया 3/1 (by you)



No comments:

Post a Comment

Please use this form to report typos, make suggestions, ask questions on grammatical points.
For English translation, interpretation, etc. Please refer to Bhagavad Gita Home Study Course.
Please note that this website is meant for grammar.
Thank you.


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.