Monday, June 27, 2016

6th Chapter 18th Sloka



यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥६.१८॥

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate |
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā ||6.18||


यदा 0 विनियतम् 1/1 चित्तम् 1/1 आत्मनि 7/1 एव 0 अवतिष्ठते III/1
निःस्पृहः 1/1 सर्वकामेभ्यः 5/3 युक्तः 1/1 इति 0 उच्यते III/1 तदा 0 ॥६.१८॥


·         यदा [yadā] = when = अव्ययम्
·         विनियतम् [viniyatam] = that which has gained a certain composure = विनियत (n.) + adjective to चित्तम् 1/1
·         चित्तम् [cittam] = the mind = चित्त (n.) + कर्तरि to अवतिष्ठते 1/1
·         आत्मनि [ātmani] = in the self = आत्मन् (m.) + अधिकरणे to अवतिष्ठते 7/1
·         एव [eva] = alone = अव्ययम्
·         अवतिष्ठते [avatiṣṭhate] = remains = अव + स्था गतिनिवृत्तौ (1P) to remain + लट्/कर्तरि/III/1
·         निःस्पृहः [niḥspṛhaḥ] = one is free = निःस्पृह (m.) + adjective to युक्तः 1/1
·         सर्वकामेभ्यः [sarvakāmebhyaḥ] = from all the objects of desire = सर्वकाम (m.) + adjective to अपादाने 5/3
·         युक्तः [yuktaḥ] = ne who is accomplished = युक्त (m.) + कर्मणि to उच्यते 1/1
·         इति [iti] = as = अव्ययम्
·         उच्यते [ucyate] = is said = वच् परिभाषणे (2A) to say + लट्/कर्मणि/III/1
·         तदा [tadā] = then = अव्ययम्


When the mind has gained a certain composure (and) remains in the self alone, when one is free of longing from the objects (of desire), then (the person) is said (to be) one who is accomplished.

Sentence 1:
यदा 0 विनियतम् 1/1 चित्तम् 1/1 आत्मनि 7/1 एव 0 अवतिष्ठते III/1 सर्वकामेभ्यः 5/3 । (यदा 0) निःस्पृहः 1/1 (भवति III/1)। तदा 0 युक्तः 1/1 इति 0 उच्यते III/1 ॥६.१८॥
When (यदा 0) the mind (चित्तम् 1/1) has gained a certain composure (विनियतम् 1/1) (and) remains (अवतिष्ठते III/1) in the self (आत्मनि 7/1) alone (एव 0), when (यदा 0) one is (भवति III/1) free (निःस्पृहः 1/1) of longing from the objects (सर्वकामेभ्यः 5/3) (of desire), then (तदा 0) (the person) is said (उच्यते III/1) to be (इति 0) one who is accomplished (युक्तः 1/1).

6th Chapter 17th Sloka



युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥६.१७॥

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu |
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā ||6.17||


युक्ताहारविहारस्य 6/1 युक्तचेष्टस्य 6/1 कर्मसु 7/3
युक्तस्वप्नावबोधस्य 6/1 योगः 1/1 भवति III/1 दुःखहा 1/1 ॥६.१७॥


·         युक्ताहारविहारस्य [yuktāhāravihārasya] = for one who is moderate in eating and other activities = युक्ताहारविहार (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
o   आहारः च विहारः च आहारविहारौ (ID) ।
o   युक्तौ आहारविहारौ यस्य सः युक्ताहारविहारः (116B), तस्य ।
·         युक्तचेष्टस्य [yuktaceṣṭasya] = for one who is moderate in effort = युक्तचेष्ट (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
·         कर्मसु [karmasu] = with referene to duty = कर्मन् (n.) + विषये to युक्तचेष्टस्य 7/1
·         युक्तस्वप्नावबोधस्य [yuktasvapnāvabodhasya] = for one who is moderate in one's sleeping and waking hours = युक्तस्वप्नावबोध (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
·         योगः [yogaḥ] = meditation = योग (m.) + कर्तरि to भवति 1/1
·         भवति [bhavati] = becomes = भू सत्तायाम् (1P) to be + लट्/कर्तरि/III/1
·         दुःखहा [duḥkhahā] = the destroyer of sorrow = दुःखहन् (m.) + subjective complement to योगः 1/1


For one who is moderate in eating and other activities, who is moderate in effort with reference to one's duties, (and) to one's sleeping and waking hours, (for such a person) meditation becomes the destroyer of sorrow.


Sentence 1:
युक्ताहारविहारस्य 6/1 युक्तचेष्टस्य 6/1 कर्मसु 7/3
युक्तस्वप्नावबोधस्य 6/1 योगः 1/1 भवति III/1 दुःखहा 1/1 ॥६.१७॥
For one who is moderate in eating and other activities (युक्ताहारविहारस्य 6/1), who is moderate in effort (युक्तचेष्टस्य 6/1) with reference to one's duties (कर्मसु 7/3), (and) to one's sleeping and waking hours (युक्तस्वप्नावबोधस्य 6/1), (for such a person) meditation (योगः 1/1) becomes (भवति III/1) the destroyer of sorrow (दुःखहा 1/1).


Friday, June 24, 2016

6th Chapter 16th Sloka



नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥६.१६॥

nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ |
na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna ||6.16||


0 अत्यश्नतः 6/1 तु 0 योगः 1/1 अस्ति III/1 0 0 एकान्तम् 0 अनश्नतः 6/1
0 0 अतिस्वप्नशीलस्य 6/1 जाग्रतः 6/1 0 एव 0 0 अर्जुन 8/1 ॥६.१६॥


·         [na] = not = अव्ययम्
·         अत्यश्नतः [atyaśnataḥ] = for one who eats too much = अत्यश्नत् (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
o   अति + अश् (9P) to eat + शतृ (लट्/कर्तरि)
·         योगः [yogaḥ] = meditation = योग (m.) + adjective to योगी 1/1
·         अस्ति [asti] = is = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/III/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         एकान्तम्  [ekāntam] = at all = अव्ययम्
·         अनश्नतः [anaśnataḥ] = for one who does not eat = अनश्नतः (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
o   अश् (9P) to eat + शतृ (लट्/कर्तरि) = अश्नत्
o   न अश्नन् इति अनश्नन् (NT) ।
·         [na] = not = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         अतिस्वप्नशीलस्य [atisvapnaśīlasya] = for one who sleeps too much = अतिस्वप्नशील (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
·         जाग्रतः [jāgrataḥ] = for one who is awake = जाग्रत् (m.) + सम्बन्धे to योगः 6/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         एव [eva] = always = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         अर्जुन [arjuna] = O! Arjuna = अर्जुन (m.) + सम्बोधने 1/1


Meditation is not for one who eats too much or for one who does not eat at all adequately; nor indeed, O Arjuna, (it is) for one who sleeps too much or who is always awake.


Sentence 1:
0 अत्यश्नतः 6/1 तु 0 योगः 1/1 अस्ति III/1 0 0 एकान्तम् 0 अनश्नतः 6/1
0 0 अतिस्वप्नशीलस्य 6/1 जाग्रतः 6/1 0 एव 0 0 अर्जुन 8/1 ॥६.१६॥
Meditation (योगः 1/1) is (अस्ति III/1) not ( 0 तु 0) for one who eats too much (अत्यश्नतः 6/1) or ( 0 0) for one who does not eat (अनश्नतः 6/1) at all adequately (एकान्तम् 0); nor ( 0 0) indeed (एव 0), O Arjuna (अर्जुन 8/1), (it is) for one who sleeps too much (अतिस्वप्नशीलस्य 6/1) or ( 0 0) who is always awake (जाग्रतः 6/1).



Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.