Sunday, April 26, 2015

2nd Chapter 29th Sloka

आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनमाश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥२.२९॥

āścaryavat paśyati kaścidenamāścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ |
āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit ||2.29||

आश्चर्यवत् 0 पश्यति III/1 कश्चित् 0 एनम् 2/1 आश्चर्यवत् 0 वदति III/1 तथा 0 एव 0 0 अन्यः 1/1
आश्चर्यवत् 0 0 एनम् 2/1 अन्यः 1/1 शृणोति III/1 श्रुत्वा 0 अपि 0 एनम् 2/1 वेद III/1 0 0 एव 0 कश्चित् 0 ॥२.२९॥


·         आश्चर्यवत् [āścaryavat] = it is wonder = अव्ययम्
o   आश्चर्य + वतिँ (like …)
·         पश्यति [paśyati] = sees = दृश् (1P) to see + लट्/कर्तरि/III/1
·         कश्चित् [kaścit] = some one = अव्ययम्
o   कः + चित्
·         एनम् [enam] = this [self] = इदम् (m.) + 2/1
o   This is an अन्वादेश from of इदम्
o   अन्वादेशः is seen when a pronoun इदम्/एतत् pointing the same object appears after being used in a previous sentence.
·         आश्चर्यवत् [āścaryavat] = it is wonder = अव्ययम्
o   आश्चर्य + वतिँ (like …)
·         वदति [vadati] = speaks = वद् (1P) to speak + लट्/कर्तरि/III/1
·         तथा [tathā] = similarly = अव्ययम्
·         एव [eva] = indeed = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         अन्यः [anyaḥ] = another = अन्य (pron. m.) + 1/1
·         आश्चर्यवत् [āścaryavat] = it is wonder = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         एनम् [enam] = this [self] = इदम् (m.) + 2/1
·         अन्यः [anyaḥ] = another = अन्य (pron. m.) + 1/1
·         शृणोति [śṛṇoti] = listens = श्रु (1P) to listen + लट्/कर्तरि/III/1
·         श्रुत्वा [śrutvā] = having listened = अव्ययम्
o   श्रु (1P) to listen+ त्वा (having …ed)
·         अपि [api] = even = अव्ययम्
·         एनम् [enam] = this [self] = इदम् (m.) + 2/1
·         वेद [veda] = know = विद् (2P) to know + लट्/कर्तरि/III/1
·         [na] = does not = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         एव [eva] = indeed = अव्ययम्
·         कश्चित् [kaścit] = some one = अव्ययम्

One looks upon the self as a wonder. Similarly, another speaks of it as a wonder and another hears it as a wonder. Still another, even after hearing about this self, does not understand it at all.

Sentence 1:
कश्चित् 0 एनम् 2/1 [आत्मानम् 2/1] आश्चर्यवत् 0 पश्यति III/1
One (कश्चित् 0) looks upon (पश्यति III/1) the self (एनम् 2/1 [आत्मानम् 2/1]) as a wonder (आश्चर्यवत् 0).

Sentence 2:
तथा 0 एव 0 0 अन्यः 1/1 [एनम् 2/1 आत्मानम् 2/1] आश्चर्यवत् 0 वदति III/1
Similarly (तथा 0 एव 0 0), another (अन्यः 1/1) speaks (वदति III/1) of it ([एनम् 2/1 आत्मानम् 2/1]) as a wonder (आश्चर्यवत् 0)

Sentence 3:
अन्यः 1/1 0 एनम् 2/1 आश्चर्यवत् 0 शृणोति III/1
And ( 0) another (अन्यः 1/1) hears (शृणोति III/1) it (एनम् 2/1) as a wonder (आश्चर्यवत् 0).


Sentence 4:
कश्चित् 0 श्रुत्वा 0 अपि 0 एनम् 2/1 0 वेद III/1 एव 0 0 ॥२.२९॥
Still ( 0) another(कश्चित् 0), even (अपि 0) after hearing (श्रुत्वा 0) about this self(एनम् 2/1), does not ( 0) understand (वेद III/1) it at all (एव 0).



Monday, April 20, 2015

2nd Chapter 28th Sloka

अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥२.

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |
avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā ||2.28||

अव्यक्तादीनि 1/3 भूतानि 1/3 व्यक्तमध्यानि 1/3 भारत 8/1
अव्यक्तनिधनानि 1/3 0 तत्र 0 का 1/1 परिदेवना 1/1 ॥२.२८॥

·         अव्यक्तादीनि [avyaktādīni] = the one for whom unmanifest is the beginning = अव्यक्तादि (n.) + 1/3
o   अव्यक्तः आदिः येषां ते अव्यक्तादीनि । 116B बहुव्रीहिसमासः ।
·         भूतानि [bhūtāni] = beings = भूत (n.) + 1/3
·         व्यक्तमध्यानि [vyaktamadhyāni] = the one for whom manifest is the middle = व्यक्तमध्य (n.) + 1/3
o   व्यक्तः मध्यः येषां ते व्यक्तमध्यानि । 116B बहुव्रीहिसमासः ।
·         भारत [bhārata] = O! descendant of Bharata (Arjuna) = भारत (m.) + 1/1
·         अव्यक्तनिधनानि [avyaktanidhanāni] = the one for whom unmanifest is the end = अव्यक्तनिधन (n.) + 1/3
o   अव्यक्तं निधनं येषां ते अव्यक्तनिधनानि । 116B बहुव्रीहिसमासः ।
·         एव [eva] = indeed = अव्ययम्
·         तत्र [tatra] = with reference to that = अव्ययम्
·         का [kā] = what = किम् (pron. f.) + 1/1
·         परिदेवना [paridevanā] = grief = परिदेवना (f.) + 1/1

All beings are unmanifest in the beginning, manifest in the middle, and again unmanifest in the end. What indeed is there to grieve about, O! Bhārata!

Sentence 1:
भूतानि 1/3 अव्यक्तादीनि 1/3 व्यक्तमध्यानि 1/3 अव्यक्तनिधनानि 1/3 0
All beings (भूतानि 1/3) are unmanifest in the beginning (अव्यक्तादीनि 1/3), manifest in the middle (व्यक्तमध्यानि 1/3), and indeed (ए 0) unmanifest in the end (अव्यक्तनिधनानि 1/3).

Sentence 2:
तत्र 0 का 1/1 परिदेवना 1/1 भारत 8/1 ॥२.२८॥

What (का 1/1) is there (तत्र 0) to grieve about (परिदेवना 1/1), O! Bhārata (भारत 8/1)!

Saturday, April 18, 2015

2nd Chapter 27th Sloka

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥२.२७॥

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca |
tasmādaparihārye:'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||2.27||

जातस्य 6/1 हि 0 ध्रुवः 1/1 मृत्युः 1/1 ध्रुवम् 1/1 जन्म 1/1 मृतस्य 6/1 0
तस्मात् 5/1 अपरिहार्ये 7/1 अर्थे 7/1 0 त्वम् 1/1 शोचितुम् 0 अर्हसि II/1 ॥२.२७॥


·         जातस्य [jātasya] = for the one who is born = जात (m.) + 6/1
o   जन् (to be born) + क्त (agent in the past)
= जात
·         हि [hi] = indeed = अव्ययम्
·         ध्रुवः [dhruvaḥ] = certian = ध्रुव (m.) + 1/1
·         मृत्युः [mṛtyuḥ] = death = मृत्यु (m.) + 1/1
·         ध्रुवम् [dhruvam] = certian = ध्रुव (n.) + 1/1
·         जन्म [janma] = birth = जन्मन् (n.) + 1/1
·         मृतस्य [mṛtasya] = for the one who is dead = मृत (m.) + 6/1
o   मृ (to die) + क्त (agent in the past)
= मृत
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् (pron. m.) + 5/1
·         अपरिहार्ये [aparihārye] = regerding what is not avoidable = अपरिहार्य (m.) + 7/1
o   परि + हृ to avoid + ण्यत् (object which can be … ed)
= परिहार्य
o   न परिहार्यः इति अपरिहार्यः । नञ्तत्पुरुषसमासः ।
·         अर्थे [arthe] = object = अर्थ (m.) + 7/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         त्वम् [tvam] = you = युष्मद् (pron. m.) + कर्तरि to अर्हसि 1/1
·         शोचितुम् [śocitum] = to grieve = अव्ययम्
o   शुच् (to grieve) + तुम् (to infinitive)
·         अर्हसि [arhasi] = (you) deserve = अर्ह् (1P) to deserve + लट्/कर्तरि/II/1

Because, for that which is born, death is certain and for that which is dead, birth is certain, therefore, you should not grieve over that which cannot be altered.

Sentence 1:
जातस्य 6/1 हि 0 मृत्युः 1/1 ध्रुवः 1/1
Because (हि 0) the death (मृत्युः 1/1) of what is born (जातस्य 6/1) is certain (ध्रुवः 1/1).

Sentence 2:
मृतस्य 6/1 0 जन्म 1/1 ध्रुवम् 1/1
And ( 0) the birth (जन्म 1/1) of what is dead (मृतस्य 6/1) is certain (ध्रुवम् 1/1).

Sentence 3:
तस्मात् 5/1 अपरिहार्ये 7/1 अर्थे 7/1 त्वम् 1/1 शोचितुम् 0 0 अर्हसि II/1 ॥२.२७॥

Therefore (तस्मात् 5/1) regarding the object (अर्थे 7/1) which is not avoidable (अपरिहार्ये 7/1), you (त्वम् 1/1) are not ( 0) entitle (अर्हसि II/1) to grieve (शोचितुम् 0).

2nd Chapter 26th Sloka

अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥२.२६॥

atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam |
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi ||2.26||

अथ 0 0 एनम् 2/1 नित्यजातम् 2/1 नित्यम् 2/1 वा 0 मन्यसे II/1 मृतम् 2/1
तथा 0 अपि 0 त्वम् 1/1 महाबाहो 8/1 0 एवम् 0 शोचितुम् 0 अर्हसि II/1 ॥२.२६॥


·         अथ [atha] = if = अव्ययम्
·         [ca] = and = अव्ययम्
·         एनम् [enam] = this [ātmā] = इदम् (pron. m.) + कर्मणि to मन्यसे 2/1
·         नित्यजातम् [nityajātam] = always being born = नित्यजात (m.) + 2/1
o   नित्यं जातः इति नित्यजातः । कर्मधारयतत्पुरुषसमासः ।
·         नित्यम् [nityam] = eternal = नित्य (m.) + 2/1
·         वा [vā] = or = अव्ययम्
·         मन्यसे [manyase] = (you) consider = मन् (4A) to consider + लट्/कर्तरि/II/1
·         मृतम् [mṛtam] = dead = मृत (m.) + 2/1
·         तथा [tathā] = then = अव्ययम्
·         अपि [api] = even = अव्ययम्
·         त्वम् [tvam] = you = युष्मद् (pron. m.) + कर्तरि to अर्हसि 1/1
·         महाबाहो [mahābāho] = O! mighty armed = महाबाहु (pron. m.) + सम्बोधने 1/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         एवम्  [evam] = in this manner = अव्ययम्
·         शोचितुम् [śocitum] = to grieve = अव्ययम्
o   शुच् (to grieve) + तुम् (to infinitive)
·         अर्हसि [arhasi] = (you) deserve = अर्ह् (1P) to deserve + लट्/कर्तरि/II/1

And if you take this self to have constant birth and death, even then, Oh! Mighty armed, you ought not to grieve for the self in this manner.

Sentence 1:
अथ 0 0 एनम् 2/1 नित्यजातम् 2/1 नित्यम् 2/1 मृतम् 2/1 वा 0 मन्यसे II/1
And ( 0) if (अथ 0) you think (मन्यसे II/1) this self (एनम् 2/1) to have constant birth (नित्यजातम् 2/1), eternal (नित्यम् 2/1) or (वा 0) death (मृतम् 2/1),

Sentence 2:
तथा 0 अपि 0 त्वम् 1/1 एवम् 0 शोचितुम् 0 0 अर्हसि II/1 महाबाहो 8/1 ॥२.२६॥
Even then (तथा 0 अपि 0) you (त्वम् 1/1) are not ( 0) entitled (अर्हसि II/1) to grive (शोचितुम् 0) in this manner (एवम् 0) o! mighty armed (महाबाहो 8/1)!




Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.