Friday, May 29, 2015

2nd Chapter 40th Sloka

नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥२.४०॥

nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate |
svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt ||2.40||

0 इह 0 अभिक्रमनाशः 1/1 अस्ति III/1 प्रत्यवायः 1/1 0 विद्यते III/1
स्वल्पम् 1/1 अपि 0 अस्य 6/1 धर्मस्य 6/1 त्रायते III/1 महतः 5/1 भयात् 5/1 ॥२.४०॥

·         [na] = not = अव्ययम्
·         इह  [iha] = in this = अव्ययम्
·         अभिक्रमनाशः [abhikramanāśaḥ] = waste of effort = अभिक्रमनाश (m.) + 1/1
·         अस्ति [asti] = is = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/III/1
·         प्रत्यवायः [pratyavāyaḥ] = production of opposite results = प्रत्यवाय (m.) + 1/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         विद्यते [vidyate] = is = विद् (4A) to be + लट्/कर्तरि/III/1
·         स्वल्पम् [svalpam] = little = स्वल्प (n.) + 1/1
·         अपि [api] = even = अव्ययम्
·         अस्य [asya] = of this = इदम् (pron. m.) + 6/1
·         धर्मस्य [dharmasya] = of dharma = धर्म (m.) + 6/1
·         त्रायते [trāyate] = protects = त्रै (1A) to protect + लट्/कर्तरि/III/1
·         महतः [mahataḥ] = from great = महत् (n.) + adjective to भयात् 5/1
·         भयात् [bhayāt] = fear = भय (n.) + अपादाने 5/1


In this, there is no waste of effort, nor are the opposite results produced. Even very little of this karma-yoga protects one from great fear.


Sentence 1:
इह 0 अभिक्रमनाशः 1/1 0 अस्ति III/1
In this (इह 0), there is no ( 0 अस्ति III/1) waste of effort (अभिक्रमनाशः 1/1).

Sentence 2:
प्रत्यवायः 1/1 0 विद्यते III/1
There are no ( 0 विद्यते III/1) opposite results (प्रत्यवायः 1/1).

Sentence 3:
अस्य 6/1 धर्मस्य 6/1 स्वल्पम् 1/1 अपि 0 महतः 5/1 भयात् 5/1 त्रायते III/1 ॥२.४०॥
Even (अपि 0) very little (स्वल्पम् 1/1) of this (अस्य 6/1) karma-yoga (धर्मस्य 6/1) protects (त्रायते III/1) one from great (महतः 5/1) fear (भयात् 5/1).


Monday, May 25, 2015

2nd Chapter 39th Sloka

एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥२.३९॥

eṣā te'bhihitā sāṅ-khye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu |
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ||2.39||

एषा 1/1 ते 4/1 अभिहिता 1/1 साङ्ख्ये 7/1 बुद्धिः 1/1 योगे 7/1 तु 0 इमम् 2/1 शृणु II/1
बुद्ध्या 3/1 युक्तः 1/1 यया 3/1 पार्थ 8/1 कर्मबन्धम् 2/1 प्रहास्यसि II/1 ॥२.३९॥

·         एषा [eṣā] = this = एतद् (pron. f.) + 1/1
·         ते [te] = for you = युष्मद् (pron. m.) + 4/1
·         अभिहिता [abhihitā] = taught = अभिहित (f.) + adj. to बुद्धिः 1/1
·         साङ्ख्ये [sāṅkhye] = with reference to Sāṅkhyā = साङ्ख्य (n.) + अधिकरणे 7/1
·         बुद्धिः [buddhiḥ] = knowledge = बुद्धि (f.) + 1/1
·         योगे [yoge] = with reference to yoga = योग (m.) + अधिकरणे 7/1
·         तु [tu] = whereas = अव्ययम्
·         इमाम् [imām] = this = इदम् (pron. f.) + 2/1
·         शृणु [śṛṇu] = (you) listen = श्रु (1P) to listen + लोट्/कर्तरि/II/1
·         बुद्ध्या [buddhyā] = with knowledge = बुद्धि (f.) + 3/1
·         युक्तः [yuktaḥ] = endowed = युक्त (m.) + 1/1
·         यया [yayā] = with which = यद् (f.) + 3/1
·         पार्थ [pārtha] = O! Son of Pṛthā = पार्थ (m.) + सम्बोधने 1/1
·         कर्मबन्धम् [karmabandham] = bondage of karma = कर्मबन्ध (m.) + 2/1
·         प्रहास्यसि [prahāsyasi] = (you) will get rid of = प्र + हा (3P) to give up + लृट्/कर्तरि/II/1


This wisdom with reference to self-knowledge has so far been told to you. Now listen also to the wisdom of yoga, endowed with which you will get rid of the bondage of action, O! Son of Pṛthā!


Sentence 1:
एषा 1/1 साङ्ख्ये 7/1 बुद्धिः 1/1 ते 4/1 अभिहिता 1/1
This (एषा 1/1) wisdom (बुद्धिः 1/1) with reference to self-knowledge (साङ्ख्ये 7/1) has so far been told (अभिहिता 1/1) to you (ते 4/1).


Sentence 2:
योगे 7/1 तु 0 इमम् 2/1 [बुद्धिम् 2/1 ] शृणु II/1 यया 3/1 बुद्ध्या 3/1 युक्तः 1/1 कर्मबन्धम् 2/1 प्रहास्यसि II/1 पार्थ 8/1 ॥२.३९॥
Now (तु 0) listen (शृणु II/1) also to the wisdom (इमम् 2/1 [बुद्धिम् 2/1 ]) of yoga (योगे 7/1), endowed (युक्तः 1/1) with which (यया 3/1 बुद्ध्या 3/1) you will get rid of (प्रहास्यसि II/1) the bondage of action (कर्मबन्धम् 2/1), O! Son of Pṛthā (पार्थ 8/1)!



Tuesday, May 19, 2015

2nd Chapter 38th Sloka

सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥२.

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau |
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ||2.38||

सुखदुःखे 2/2 समे 2/2 कृत्वा 0 लाभालाभौ 2/2 जयाजयौ 2/2
तः 0 युद्धाय 4/1 युज्यस्व II/1 0म् 0 पापम् 2/1वाप्स्यसि II/1 ॥२.३८॥

·         सुखदुःखे [sukhaduḥkhe] = pleasure and pain = सुखदुःख (n.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2
o   सुखं च दुःखं च सुखदुःखे । इतरेतरद्वन्द्वसमासः
·         समे [same] = same = सम (n.) + objective compliment 2/2
·         कृत्वा [kṛtvā] = having made = अव्ययम्
o   कृ to win + त्वा
·         लाभालाभौ [lābhālābhau] = gain and loss = लाभालाभ (m.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2
o   लाभः च अलाभः च लाभालाभौ । इतरेतरद्वन्द्वसमासः
·         जयाजयौ [jayājayau] = victory and defeat = जयाजय (m.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2
o   लाभः च अलाभः च लाभालाभौ । इतरेतरद्वन्द्वसमासः
·         ततः [tataḥ] = than that = अव्ययम्
o   तद् + तसिल् (5th case meaning)
·         युद्धाय [yuddhāya] = for the battle = युद्ध (n.) + 4/1
·         युज्यस्व [uttiṣṭha] = (you) prepare = युज् (4A) to concentrate the mind + लोट्/कर्तरि/II/1
·         [na] = not = अव्ययम्
·         एवम् [evam] = in this manner = अव्ययम्
·         पापम् [pāpam] = undesired result = पाप (n.) + कर्मणि to अवाप्स्यसि 2/1
·         अवाप्स्यसि [avāpsyasi] = (you) will gain = अव + आप् (5P) to gain + लृट्/कर्तरि/II/1


Taking pleasure and pain, gain and loss, victory and defeat to be the same, prepare for battle. Thus you will incur no pāpa.


Sentence 1:
सुखदुःखे 2/2 लाभालाभौ 2/2 जयाजयौ 2/2 समे 2/2 कृत्वा 0 तः 0युद्धाय 4/1 युज्यस्व II/1
Taking (कृत्वा 0) pleasure and pain (सुखदुःखे 2/2), gain and loss (लाभालाभौ 2/2), victory and defeat (जयाजयौ 2/2) to be the same (समे 2/2), then (तः 0) prepare (युज्यस्व II/1) for battle (युद्धाय 4/1).

Sentence 2:
0म् 0 पापम् 2/1वाप्स्यसि II/1 ॥२.३८॥
Thus (एम् 0) you will incur (अवाप्स्यसि II/1) no (न 0) pāpa (पापम् 2/1).


2nd Chapter 37th Sloka

हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥२.३७॥

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm |
tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||2.37||

हतः 1/1 वा 0 प्राप्स्यसि II/1 स्वर्गम् 2/1 जित्वा 0 वा 0 भोक्ष्यसे II/1 महीम् 2/1
तस्मात् 5/1 उत्तिष्ठ II/1 कौन्तेय 8/1 युद्धाय 4/1 कृतनिश्चयः 1/1 ॥२.३७॥

·         हतः [hataḥ] = destroyed = हत (m.) + 1/1
o   हन् (2P) to kill + क्त (object of the aciton of the past)
= one who has been killed
·         वा [] = or = अव्ययम्
·         प्राप्स्यसि [prāpsyasi] = (you) will gain = प्र + आप् (5P) to gain + लृट्/कर्तरि/II/1
·         स्वर्गम् [svargam] = heaven = स्वर्ग (n.) + कर्मणि 2/1
·         जित्वा  [jitvā] = having conquired = अव्ययम्
o   जि to win + त्वा (having ..ed)
·         वा [] = or = अव्ययम्
·         भोक्ष्यसे [bhokṣyase] = (you) will enjoy = भुज् (7U) to enjoy + लृट्/कर्तरि/II/1
·         महीम् [mahīm] = the world = मही (f.) + कर्मणि 2/1
·         तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् (pron. n.) + हेतौ 5/1
·         उत्तिष्ठ [uttiṣṭha] = (you) get up = उद् स्था (1P) to stand up + लोट्/कर्तरि/II/1
·         कौन्तेय  [kaunteya] = son of Kuntī = कौन्तेय  (m.) + सम्बोधने 1/1
o   कुन्त्याः अपत्यं पुमान् कौन्तेयः ।
o   कुन्ती + ङस् + ढक्
·         युद्धाय [yuddhāya] = for the battle = युद्ध (n.) + 4/1
·         कृतनिश्चयः [kṛtaniścayaḥ] = one who has made up his mind = कृतनिश्चय (m.) + adj. to अर्जुन 1/1
o   कृतः निश्चयः येन सः कृतनिश्चयः । बहुव्रीहिसमासः 113B


Destroyed, you will gain heaven, victorious, you will enjoy the world. Therefore, O! Son of Kuntī, get up, heaving resolved to fight!


Sentence 1:
हतः 1/1 वा 0 स्वर्गम् 2/1 प्राप्स्यसि II/1 जित्वा 0 वा 0 महीम् 2/1 भोक्ष्यसे II/1
Destroyed (हतः 1/1), you will gain (प्राप्स्यसि II/1) heaven (स्वर्गम् 2/1), victorious (जित्वा 0), you will enjoy (भोक्ष्यसे II/1) the world (महीम् 2/1).

Sentence 2:
तस्मात् 5/1 युद्धाय 4/1 कृतनिश्चयः 1/1 उत्तिष्ठ II/1 कौन्तेय 8/1 ॥२.३७॥
Therefore (तस्मात् 5/1), O! Son of Kuntī (कौन्तेय 8/1), get up (उत्तिष्ठ II/1), heaving resolved (कृतनिश्चयः 1/1) to fight (युद्धाय 4/1)!



Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.