Friday, October 31, 2014

1st Chapter 20th Sloka




अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।
प्रिवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥१-२०॥
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।

atha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ |
privṛtte śastrasampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ ||1-20||
hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate |

अथ 0 व्यवस्थितान् 2/3 दृष्ट्वा 0 धार्तराष्ट्रान् 2/3 कपिध्वजः 1/1
प्रिवृत्ते 7/1 शस्त्रसम्पाते 7/1 धनुः 2/1 उद्यम्य 0 पाण्डवः 1/1 ॥१-२०॥
हृषीकेशम् 2/1 तदा 0 वाक्यम् 2/1 इदम् 2/1 आह III/1 महीपते 8/1

·         अथ [atha] = then = अव्ययम्
·         व्यवस्थितान् [vyavasthitān] = assembled = व्यवस्थित (m.) + adj. to धार्तराष्ट्रान् 2/3
·         दृष्ट्वा [dṛṣṭvā] = having seen = अव्ययम्
o   दृश् (1P) to see + क्त्वा (having done …) = having seen
·         धार्तराष्ट्रान् [dhārtarāṣṭrān] = the sons of Dṛtaraṣṭra = धार्तराष्ट्र (m.) + कर्म of दृष्ट्वा 2/3
o   धृतराष्ट्रस्य (of Dṛtaraṣṭra) अपत्यानि (sons) धार्तरष्ट्राः ।
o   धृतराष्ट्र + अण् = धार्तराष्ट्र । तस्यापत्यम्
·         कपिध्वजः [kapidhvajaḥ] = one who has monkey (Hanumān) in his banner = कपिध्वज (m.) + adj. to पाण्डवः 1/1
o   कपिः (monkey) ध्वजे (in the flag) यस्य (of whom) सः कपिध्वजः । बहुव्रीहिसमासः
·         प्रिवृत्ते [privṛtte] = ready = प्रिवृत्त (m.) + सति-सप्तमी 7/1
o   प्र + वृत् to engage + क्त
·         शस्त्रसम्पाते [śastrasampāte] = battle = शस्त्रसम्पात (m.) + सति-सप्तमी 7/1
o   शस्त्राणां (of weapons) सम्पातः (collision, meeting together, butting against, fight) शस्त्रसम्पातः । षष्ठीतत्पुरुषसमासः
·         धनुः [dhanuḥ] = bow = धनुस् (n.) + कर्मणि of उद्यम्य 2/1
·         उद्यम्य [udyamya] = having lifted up = अव्ययम्
o   उद् + यम् to raise, lift up + ल्यप्
·         पाण्डवः [pāṇḍavaḥ] = Arjuna = पाण्डव (m.) + कर्तरि to [आह] 1/1
o   पाण्डोः (of Pāṇḍu) अपत्यम् (son) पाण्डवः ।
o   पाण्डु + अञ् = पाण्डो + अ = पाण्डव् + अ = पाण्डव । ओर्गुणः
॥१-२०॥
·         हृषीकेशम् [hṛṣīkeśam] = to Kṛṣṇa = हृषीकेश (m.) + कर्म of आह 2/1
·         तदा [tadā] = then = अव्ययम्
o   तद् (that) + दा (time) = तदा (then)
·         वाक्यम् [vākyam] = sentence = वाक्य (n.) + कर्म of आह 2/1
o   Most of the धातुs indicating “to tell” take two कर्मs. (द्विकर्मकधातुः)
·         इदम् [idam] = this = इदम् (pron. n.) + adj. to वाक्यम् 2/1
·         आह [āha] = ब्रू (2U) to speak + लिट्/कर्तरि/III/1
·         महीपते [mahīpate] = O King! = महीपति (m.) + सम्बोधने 1/1


Main sentence :

महीपते 8/1 तदा 0 पाण्डवः 1/1 हृषीकेशम् 2/1 इदम् 2/1 वाक्यम् 2/1 आह III/1
O King! (महीपते 8/1) Then (तदा 0), Arjuna (पाण्डवः 1/1) told (आह III/1) this (इदम् 2/1) sentence (वाक्यम् 2/1) to Kṛṣṇa (हृषीकेशम् 2/1).

When? 1:
अथ 0 कपिध्वजः 1/1 व्यवस्थितान् 2/3 धार्तराष्ट्रान् 2/3 दृष्ट्वा 0
Then (अथ 0) (after the blowing of conches), Arjuna (कपिध्वजः 1/1), having seen (दृष्ट्वा 0) the sons of Dṛtaraṣṭra (धार्तराष्ट्रान् 2/3) assembling (व्यवस्थितान् 2/3),

When? 2:
शस्त्रसम्पाते 7/1 प्रिवृत्ते 7/1 (सति 7/1) धनुः 2/1 उद्यम्य 0
When (सति 7/1) the battle (शस्त्रसम्पाते 7/1) is starting (प्रिवृत्ते 7/1), having lifted (उद्यम्य 0) the bow (धनुः 2/1),
                                                                      



No comments:

Post a Comment

Please use this form to report typos, make suggestions, ask questions on grammatical points.
For English translation, interpretation, etc. Please refer to Bhagavad Gita Home Study Course.
Please note that this website is meant for grammar.
Thank you.


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.