1st Chapter 13th Sloka

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।

सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥१-१३॥

tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ |

sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat ||1-13||

 

ततः ⁰ शङ्‍खाः ^1/3 च ⁰ भेर्यः ^1/3 च ⁰ पणवानकगोमुखाः ^1/3 ।

सहसा ⁰ एव ⁰ अभ्यहन्यन्त ^III/3 सः ^1/1 शब्दः ^1/1 तुमुलः ^1/1 अभवत् ^III/1 ॥१-१३॥

 

·       ततः [tataḥ] = then = अव्ययम्

o    तद् + तसिँल् = तस्मात् । पञ्चम्यर्थे तसिँल्

·       शङ्खाः [śaṅkhāḥ] = conch = शङ्‍ख (m.) + कर्मणि of अभ्यहन्यन्त 1/3

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       भेर्यः [bheryaḥ] = kettle drums = भेरी (f.) + कर्मणि of अभ्यहन्यन्त 1/3

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       पणवानकगोमुखाः [paṇavānakagomukhāḥ] = tabors, trumpets, and cowhorns = पणवानकगोमुख (m.) + कर्मणि of अभ्यहन्यन्त 1/3

o    पणवाः च आनकाः च गोमुखाः च पनवानकगोमुखाः । इतरेतरद्वन्द्वसमासः (ID)

·       सहसा [sahasā] = suddenly = अव्ययम्

·       एव [eva] = only = अव्ययम्

·       अभ्यहन्यन्त [abhyahanyanta] = were blasted = अभि + हन् to beat (drums) + लङ्/कर्मणि/III/3

·       सः [saḥ] = that = तद् (pron. m) + adj. to शब्दः 1/1

·       शब्दः [śabdaḥ] = sound = शब्द (m) + कर्तरि of अभवत् 1/1

·       तुमुलः [tumulaḥ] = tumlut, noisy = तुमुल (m) + adj. to शब्दः 1/1

·       अभवत् [abhavat] = became = भू to be + लङ्/कर्तरि/III/1

॥१-१३॥

 

Then, suddenly, conches, kettledrums, tabors, trumpets, and cow-horns were blasted forth and the sound was indeed earth shaking.

 

Then (ततः ⁰), suddenly (सहसा ⁰ एव ⁰), conches (शङ्‍खाः ^1/3 च ⁰), kettledrums (भेर्यः ^1/3 च ⁰), tabors, trumpets, and cow-horns (पणवानकगोमुखाः ^1/3) were blasted forth (अभ्यहन्यन्त ^III/3) and the (सः ^1/1) sound (शब्दः ^1/1) was (अभवत् ^III/1) indeed earth shaking (तुमुलः ^1/1).

 

 

Sentence 1:

ततः ⁰ शङ्‍खाः ^1/3 च ⁰ भेर्यः ^1/3 च ⁰ पणवानकगोमुखाः ^1/3 सहसा ⁰ एव ⁰ अभ्यहन्यन्त ^III/3 । Then, conches, kettle drums, tabors, trumpets, and cowhorns are blasted simultaneously.

Sentence 2:

सः ^1/1 शब्दः ^1/1 तुमुलः ^1/1 अभवत् ^III/1 । That sound became earth shaking.

 

ततः ⁰ शङ्‍खाः ^1/3 भेर्यः ^1/3 च ⁰ पणवानक-गोमुखाः ^1/3 च ⁰ सहसा ⁰ एव ⁰ अभ्यहन्यन्त ^III/3 । सः ^1/1 शब्दः ^1/1 तुमुलः ^1/1 अभवत् ^III/1 ॥१-१३॥