Friday, October 17, 2014

Dhyana-sloka 1

गीताघ्यानश्लोकाः।

पार्थाय प्रतिबोधितां भगवता नारायणेन स्वयं व्यासेन ग्रथितां पुराणमुनिना मध्येमहाभारतम् ।
अद्वैतामृतवर्षिणीं भगवतीम् अष्टादशाध्यायिनीम् अम्ब त्वाम् अनुसन्दधामि भगवद्गीते भवद्वेषिणीम् ॥१॥

pārthāya pratibodhitāṃ bhagavatā nārāyaṇena svayaṃ vyāsena grathitāṃ purāṇamuninā madhyemahābhāratam |
advaitāmṛtavarṣiṇīṃ bhagavatīm aṣṭādaśādhyāyinīm amba tvām anusandadhāmi bhagavadgīte bhavadveṣiṇīm ||1||

पार्थाय 4/1 प्रतिबोधितां 2/1 भगवता 3/1 नारायणेन 3/1 स्वयं 0 व्यासेन 3/1 ग्रथितां 2/1 पुराणमुनिना 3/1 मध्येमहाभारतम् 0 । अद्वैतामृतवर्षिणीं 2/1 भगवतीम् 2/1 अष्टादशाध्यायिनीम् 2/1 अम्ब 8/1 त्वाम् 2/1 अनुसन्दधामि I/1 भगवद्गीते 8/1 भवद्वेषिणीम् 2/1

·         पार्थाय [pārthāya] = for Arjuna = पार्थ (m.) + संप्रदाने to प्रतिबोधिताम् 4/1
o   पृथायाः अपत्यं पार्थः
·         प्रतिबोधिताम् [pratibodhitām] = taught = प्रतिबोधिता (f.) + adj. to त्वाम् 2/1
o   प्रति + बुध् + णिच् to teach + क्त (…ed) + टाप् (feminine) = that which is taught
·         भगवता [bhagavatā] = by Bhagavān = भगवत् (m.) + adj. to नारायणेन 3/1
o   भगः अस्य अस्मिन् अस्तीति भगवान् = भग + सुँ +मतुँप्
·         नारायणेन [nārāyaṇena] = Nārāyaṇa = नारायण (m.) + कर्तरि to प्रतिबोधिता 3/1
o   रीयते इति नरः, नरः एव नारः, नाराणाम् अयणः नारायणः
·         स्वयम् [svayam] = himself = अव्ययम्
·         व्यासेन [vyāsena] = By Vyāsa व्यास (m.) + कर्तरि to ग्रथिताम् 3/1
·         ग्रथिताम् [grathitām] = composed = ग्रथिता (f.) + adj. to त्वाम् 2/1
o   ग्रथ् to string together + क्त (…ed) + टाप् (feminine)
·         पुराणमुनिना [purāṇamuninā] = ancient sage पुराण-मुनि (m.) + adj. to व्यासेन 3/1
·         मध्येमहाभारतम् [madhyemahābhāratam] = in the middle of the Mahābhārata = अव्ययम्
·         अद्वैतामृतवर्षिणीम् [advaitāmṛtavarṣiṇīm] = the one who showers the nector of advaita = अद्वैत-अमृत-वर्षिणी (f.) + adj. to त्वाम् 2/1
o   अद्वैतम् एव अमृतम् अद्वैतामृतम् । कर्मधारयतत्पुरुषसमासः (KT)
o   द् अद्वैतामृतं वर्षयति इति अद्वैतामृतवर्षिणी उपपदतत्पुरुषसमासः (UT)
·         भगवतीम् [bhagavatīm] = the goddess = भगवती (f.) + adj. to त्वाम् 2/1
o   भगः अस्याः अस्याम् वा अस्ति इति भगवती । = भग + सुँ + मतुँप् (one who possesses …) + ङीप् (feminine)
·         अष्टादशाध्यायिनीम् [aṣṭādaśādhyāyinīm] = the one in the form of eighteen chapters = अष्टादशाध्यायिनी (f.) + adj. to त्वाम् 2/1
o   अष्टादश अध्यायाः अस्याम् अस्ति इति अष्टादशाध्यायिनी बहुव्रीहिसमासः (11B7)
·         अम्ब [amba] = O Mother! = अम्बा (f.) + सम्बोधने 1/1
·         त्वाम् [tvām] = you = युष्मद् (f.) + कर्मणि to अनुसन्दधामि 2/1
·         अनुसन्दधामि [anusandadhāmi] = I repeatedly invoke = अनु + सम् + डुधाञ् (3U) to look into, to think of + लट्/कर्तरि/I/1
·         भगवद्गीते [bhagavadgīte] = O bhagavadgītā! = भगवद्-गीता (f.) + 8/1
·         भवद्वेषिणीम् [bhavadveṣiṇīm] = भव-द्वेषिणी (f.) + adj. to त्वाम् 2/1

Main sentence:          
(अहम् 1/1) त्वाम् 2/1 अनुसन्दधामि I/1 I repeatedly invoke you.

Description of त्वाम् 2/1 (you) #1:         
प्रतिबोधिताम् 2/1 (who is taught) पार्थाय 4/1 (for Arjuna) भगवता 3/1 (by Bhagavān) नारायणेन 3/1 (Nārāyaṇa) स्वयम् 0  (himself)

Description of त्वाम् 2/1 (you) #2:         
ग्रथिताम् 2/1 (who is reported) पुराणमुनिना 3/1 (by the ancient sage) व्यासेन 3/1 (Vyāsa) मध्येमहाभारतम् 0 (in the middle of Mahābhārata)

Description of त्वाम् 2/1 (you) #3:         
अद्वैतामृतवर्षिणीं 2/1 (one who has the nature of showering the nectar of non-duality) भगवतीम् 2/1 (goddess) अष्टादशाध्यायिनीम् 2/1 (one who has eighteen chapters) अम्ब 8/1 (O Mother!) भगवद्गीते 8/1 (O Bhagavadgītā!) भवद्वेषिणीम् 2/1 (the destroyer of life of becoming)      

No comments:

Post a Comment

Please use this form to report typos, make suggestions, ask questions on grammatical points.
For English translation, interpretation, etc. Please refer to Bhagavad Gita Home Study Course.
Please note that this website is meant for grammar.
Thank you.


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.