Sunday, October 26, 2014

1st Chapter 15th Sloka

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥१-१५॥
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ |
pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ ||1-15||

पाञ्चजन्यम् 2/1 हृषीकेशः 1/1 देवदत्तम् 2/1 धनञ्जयः 1/1
पौण्ड्रम् 2/1 दध्मौ III/1 महाशङ्खम् 2/1 भीमकर्मा 1/1 वृकोदरः 1/1 ॥१-१५॥


·         पाञ्चजन्यम् [pāñcajanyam] = Pāñcajanya (name of conch of Kṛṣṇa) = पाञ्चजन्य + कर्मणि of [दध्मौ] 2/1
·         हृषीकेशः [hṛṣīkeśaḥ] = Hṛṣīkeśa (another name of Kṛṣṇa) = हृषीकेश + कर्तरि of [दध्मौ] 1/1
o   हृषीकाणाम् (of senses) ईशः (lord) हृषीकेशः । षष्ठीतत्पुरुषः ।
·         देवदत्तम् [devadattam] = Devadatta (name of conch of Arjuna) = देवदत्त + कर्मणि of [दध्मौ] 2/1
·         धनञ्जयः [dhanañjayaḥ] = Dhanañjaya (another name of Arjuna) = हृषीकेश + कर्तरि of [दध्मौ] 1/1
o   धनानि जयति इति धनञ्जयः ।
o   धन + शस् + जि + खच्    by 3.2.46 संज्ञायां भृ-तॄ-वृ-जि-धारि-सहि-तपि-दमः । ~ खच्
o   धन + मुँम् + जय् + अ      by 6.3.37 अरुर्विषदजन्तस्य मुँम् । ~ खिति
·         पौण्ड्रम् [pauṇḍraṃ] = Pauṇḍra (name of conch of Bhīma) = पौण्ड्र + कर्मणि of [दध्मौ] 2/1
·         दध्मौ [dadhmau] = blew = ध्मा (1P) to blow + लिट्/कर्तरि/III/1
·         महाशङ्खम् [mahāśaṅkham] = huge conch = पौण्ड्र + adj. to पौण्ड्रम् 2/1
·         भीमकर्मा [bhīmakarmā] = one whose works are terrible (another name of Bhīma) = भीमकर्मन् + adj. to [भी] 1/1
o   भीमानि (terrible) कर्माणि (actions) यस्य (for whom) सः भीमकर्मा । बहुव्रीहिसमासः 
·         वृकोदरः [vṛkodaraḥ] = one whose stomach is the one of wolf (another name of Bhīma) = वृकोदर + adj. to [भी] 1/1
o   वृकस्य (of wolf) उदरः (stomach) इव (like) उदरः यस्य (for whom) सः वृकोदरः । बहुव्रीहिसमासः 
॥१-१५॥


Sentence 1:
हृषीकेशः 1/1 पाञ्चजन्यम् 2/1 [दध्मौ III/1]
Kṛṣṇa [blew his conch,] Pāñcajanya.

Sentence 2:
धनञ्जयः 1/1 देवदत्तम् 2/1 [दध्मौ III/1]
Arjuna [blew his conch,] Devadatta.

Sentence 3:
भीमकर्मा 1/1 वृकोदरः 1/1 [भीमः 1/1] महाशङ्खम् 2/1 पौण्ड्रम् 2/1 दध्मौ III/1
[Bhīma], whose works are terrible, and whose stomach is the one of wolf, blew [his] huge conch, named  Pauṇḍra.
॥१-१५॥


                                  

No comments:

Post a Comment

Please use this form to report typos, make suggestions, ask questions on grammatical points.
For English translation, interpretation, etc. Please refer to Bhagavad Gita Home Study Course.
Please note that this website is meant for grammar.
Thank you.


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.