9th Chapter 7th Sloka

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।

कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥ ९.७ ॥

 

sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām |

kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham || 9.7 ||

 

सर्वभूतानि ^1/3 कौन्तेय ^S/1 प्रकृतिम् ^2/1 यान्ति ^III/3 मामिकाम् ^2/1 ।

कल्पक्षये ^7/1 पुनः ⁰ तानि ^2/3 कल्पादौ ^7/1 विसृजामि ^I/1 अहम् ^1/1 ॥ ९.७ ॥

 

 

·       सर्वभूतानि [sarvabhūtāni] = all beings = सर्वभूत (n.) + कर्तरि to यान्ति 1/3

·       कौन्तेय [kaunteya] = Kaunteya! = कौन्तेय (m.) + सम्बोधने 1/1

·       प्रकृतिम् [prakṛtim] = prakṛti = प्रकृति (f.) + कर्मणि to यान्ति 2/1

·       यान्ति [yānti] = go to = या (2P) to go + लट्/कर्तरि/III/3

·       मामिकाम् [māmikām] = that which belongs to me = मामिका f. + adj. to प्रकृतिम् 2/1

·       कल्पक्षये [kalpakṣaye] = at the dissolution of the cycle of creation = कल्पक्षय (m.) + अधिकरणे 7/1

·       पुनः [punaḥ] = again = अव्ययम्

·       तानि [tāni] = them = तद् n. + कर्मणि 2/3

·       कल्पादौ [kalpādau] = at the beginning of the cycle = कल्पादि m. + अधिकरणे 7/1

·       विसृजामि [visṛjāmi] = create = वि + सृज् to create + लट्/कर्तरि/I/1

·       अहम् [aham] = I = युष्मद् m. + कर्तरि to विसृजामि 1/1

 

 

All beings, Kaunteya!, go to my prakṛti at the dissolution of the cycle of creation. Again, at the beginning of the cycle, I create them.

 

Sentence 1:

कौन्तेय ^S/1 कल्पक्षये ^7/1 सर्वभूतानि ^1/3 मामिकाम् ^2/1 प्रकृतिम् ^2/1 यान्ति ^III/3 ।

All beings (सर्वभूतानि ^1/3), Kaunteya (कौन्तेय ^S/1)!, go (यान्ति ^III/3) to my (मामिकाम् ^2/1) prakṛti (प्रकृतिम् ^2/1) at the dissolution of the cycle of creation (कल्पक्षये ^7/1).

 

Sentence 2:

कल्पादौ ^7/1 अहम् ^1/1 पुनः ⁰ तानि ^2/3 विसृजामि ^I/1 ॥ ९.७ ॥

Again (पुनः ⁰), at the beginning of the cycle (कल्पादौ ^7/1), I (अहम् ^1/1) create (विसृजामि ^I/1) them (तानि ^2/3).

 

 

एवं वायुः आकाशे इव मयि स्थितानि सर्वभूतानि स्थितिकाले ; तानि —

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं त्रिगुणात्मिकाम् अपरां निकृष्टां यान्ति मामिकां मदीयां कल्पक्षये प्रलयकाले । पुनः भूयः तानि भूतानि उत्पत्तिकाले कल्पादौ विसृजामि उत्पादयामि अहं पूर्ववत् ॥ ७ ॥

 

9th Chapter 6th Sloka

यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।

तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥ ९.६ ॥

 

yathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān |

tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya || 9.6 ||

 

यथा ⁰ आकाशस्थितः ^1/1 नित्यम् ⁰ वायुः ^1/1 सर्वत्रगः ^1/1 महान् ^1/1 ।

तथा ⁰ सर्वाणि ^1/3 भूतानि ^1/3 मत्स्थानि ^1/3 इति ⁰ उपधारय ^II/1 ॥ ९.६ ॥

 

 

·       यथा [yathā] = just as = अव्ययम्

·       आकाशस्थितः [ākāśasthitaḥ] = that which exists in space = + 1/1

·       नित्यम् [nityam] = always = अव्ययम्

·       वायुः [vāyuḥ] = air = + 1/1

·       सर्वत्रगः [sarvatragaḥ] = that which goes everywhere = + 1/1

·       महान् [mahān] = vast = + 1/1 ।

·       तथा [tathā] = similarly = अव्ययम्

·       सर्वाणि [sarvāṇi] = all = + 1/3

·       भूतानि [bhūtāni] = beings = भूत (n.) + कर्तरि to [भवन्ति] 1/3

·       मत्स्थानि [matsthāni] = those who exist in me = मत्स्थ n. + S.C. to भूतानि 1/3

·       इति [iti] = = अव्ययम्

·       उपधारय [upadhāraya] = may you understand = + II/1

 

 

Just as the vast air, which goes everywhere, always exists in space, similarly, may you understand that all beings exist in me.

 

Sentence 1:

यथा ⁰ महान् ^1/1 वायुः ^1/1 नित्यम् ⁰ सर्वत्रगः ^1/1 आकाशस्थितः ^1/1,

तथा ⁰ सर्वाणि ^1/3 भूतानि ^1/3 मत्स्थानि ^1/3 इति ⁰ उपधारय ^II/1 ॥ ९.६ ॥

Just as (यथा ⁰) the vast (महान् ^1/1) air (वायुः ^1/1), which goes everywhere (सर्वत्रगः ^1/1), always (नित्यम् ⁰) exists in space (आकाशस्थितः ^1/1), similarly (तथा ⁰), may you understand (उपधारय ^II/1) that (इति ⁰) all (सर्वाणि ^1/3) beings (भूतानि ^1/3) exist in me (मत्स्थानि ^1/3).

 

 

यथोक्तेन श्लोकद्वयेन उक्तम् अर्थं दृष्टान्तेन उपपादयन् आह —

यथा लोके आकाशस्थितः आकाशे स्थितः नित्यं सदा वायुः सर्वत्र गच्छतीति सर्वत्रगः महान् परिमाणतः, तथा आकाशवत् सर्वगते मयि असंश्लेषेणैव स्थितानि इत्येवम् उपधारय विजानीहि ॥ ६ ॥