Friday, February 13, 2015

2nd Chapter 14th Sloka

मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापयिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥२.१४॥

mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpayino:'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||2.14||

मात्रास्पर्शाः 1/3 तु 0 कौन्ते 8/1 शीतोष्णसुखदुःखदाः 1/3
आगमापयिनः 1/3 अनित्याः 1/3 तान् 2/3 तितिक्षस्व II/1 भारत 8/1 ॥२.१४॥


·         मात्रास्पर्शाः [mātrāsparśāḥ] = the contacts of the sense organs with the sensory world = मात्रास्पर्श (m.) + 1/3
o   मात्राः (sense organs) च स्पर्शाः (contacts) च मात्रास्पर्शाः । इतरेतरद्वन्द्वसमासः
·         तु [tu] = indeed; = अव्ययम्
·         कौन्तेय [kaunteya] = O! Son of Kuntī (Arjuna) = कौन्तेय (m.) + सम्बोधने 1/1
·         शीतोष्णसुखदुःखदाः [śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ] = which give rise to cold and heat, pleasure and pain = शीतोष्णसुखदुःखद (m.) + 1/3
o   शीतं च ऊष्णं च, सुखं च दुःखं च शीतोष्णसुखदुःखानि । इतरेतरद्वन्द्वसमासः
o   शीतोष्णसुखदुःखानि ददाति शीतोष्णसुखदुःखदः । उपपदतत्पुरुषसमासः
o   3.2.3 आतोऽनुपसर्गे । ~ कः
·         आगमापयिनः [āgamāpayinaḥ] = which are of the nature of coming and going = आगमापयिन् (m.) + 1/3
·         अनित्याः [anityāḥ] = not constant = अनित्य (m.) + 1/3
·         तान् [tān] = them = तद् (pron. m.) + कर्मणि to तितिक्षस्व 2/3
·         तितिक्षस्व [titikṣasva] = endure = तितिक्ष to endure + लोट्/कर्तरि/II/1
o   तिज् + सन्                     3.1.5 गुप्-तिज्-किद्भ्यः सन् ।
= ति + तिज् + स                        6.1.9 सन्यङोः ।
= ति + तिग् + स                        8.2.30 चोः कुः ।
= ति + तिग् + ष             8.3.59 आदेशप्रत्यययोः ।
= ति + तिक् + ष                        8.4.55 खरि च ।
= तितिक्ष                        3.1.32 सनाद्यन्ता धातवः ।
·         भारत [bhārata] = O! Descendnat of Bharata (Arjuna) = भारत (m.) + सम्बोधने 1/1


Sentence 1:
कौन्ते 8/1 मात्रास्पर्शाः 1/3 तु 0 शीतोष्णसुखदुःखदाः 1/3 आगमापयिनः 1/3 अनित्याः 1/3
O! Son of Kuntī (कौन्ते 8/1)! The contacts of the sense organs with the sensory world (मात्रास्पर्शाः 1/3), which give rise to cold and heat (शीतोष्णसुखदुःखदाः 1/3), which are of the nature of coming and going (आगमापयिनः 1/3) are indeed (तु 0) not constant (अनित्याः 1/3).

Sentence 2:
तान् 2/3 तितिक्षस्व II/1 भारत 8/1 ॥२.१४॥

Endure (तितिक्षस्व II/1) them (तान् 2/3), O! Descendnat of Bharata (भारत 8/1)!

No comments:

Post a Comment

Please use this form to report typos, make suggestions, ask questions on grammatical points.
For English translation, interpretation, etc. Please refer to Bhagavad Gita Home Study Course.
Please note that this website is meant for grammar.
Thank you.


Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.