4th Chapter 20th Sloka

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।

कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥४.२०॥

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ |

karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ ||4.20||

त्यक्त्वा ⁰ कर्मफलासङ्गम् ^2/1 नित्यतृप्तः ^1/1 निराश्रयः ^1/1 ।

कर्मणि ^7/1 अभिप्रवृत्तः ^1/1 अपि ⁰ न ⁰ एव ⁰ किञ्चित् ⁰ करोति ^III/1 सः ^1/1॥४.२०॥

·         त्यक्त्वा [tyaktvā] = having giving up = अव्ययम्

o   त्यज् + क्त्वा

·         कर्मफासङ्गम् [karmaphāsaṅgam] =  attachment to the results of action = कर्मफासङ्ग (m.) + कर्मणि to त्यक्त्वा 2/1     

·         नित्यतृप्तः [nityatṛptaḥ] = always contented = नित्यतृप्त (m.) + 1/1 

·         निराश्रयः [nirāśrayaḥ] = being not dependent on anything = निराश्रय (m.) + 1/1           

·         कर्मणि [karmaṇi] = in action = कर्मन् (n.) + 7/1       

·         अभिप्रवृत्तः [abhipravṛttaḥ] = fully engaged = अभिप्रवृत्त (m.) + 1/1           

·         अपि [api] = even = अव्ययम्

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         एव [eva] = indeed = अव्ययम्

·         किञ्चित् [kiñcit] = at all = अव्ययम्

·         करोति [karoti] = does = कृ (8U) to do + लट्/कर्तरि/III/1

·         सः [saḥ] = he = तद् (pron. m.) + 1/1           

Giving up the deep attachment to the results of action, always contented, being not dependent on anything, he does not do anything even though fully engaged in action.

Sentence 1:

त्यक्त्वा ⁰ कर्मफलासङ्गम् ^2/1 नित्यतृप्तः ^1/1 निराश्रयः ^1/1 ।

कर्मणि ^7/1 अभिप्रवृत्तः ^1/1 अपि ⁰ न ⁰ एव ⁰ किञ्चित् ⁰ करोति ^III/1 सः ^1/1 ॥४.२०॥

Giving up (त्यक्त्वा ⁰) the deep attachment to the results of action (कर्मफलासङ्गम् ^2/1), always contented (नित्यतृप्तः ^1/1), being not dependent on anything (निराश्रयः ^1/1), he (सः ^1/1) does not (न ⁰) do (करोति ^III/1) anything (किञ्चित् ⁰ एव ⁰) even though (अपि ⁰) fully engaged (अभिप्रवृत्तः ^1/1) in action (कर्मणि ^7/1).

यः ^1/1 तु ⁰ अकर्म-आदि-दर्शी ^1/1, सः ^1/1 अकर्म-आदि-दर्शनात् ^5/1 एव ⁰ निष्कर्मा ^1/1 (निष्कर्मन् पुं) सन्न्यासी ^1/1 जीवन-मात्र-अर्थ-चेष्टः ^1/1 सन् ^1/1 कर्मणि ^7/1 न ⁰ प्रवर्तते ^III/1, यद्यपि ⁰ प्राक् ⁰ विवेकतः ⁰ प्रवृत्तः ^1/1।

यः ^1/1 तु ⁰ प्रारब्ध-कर्मा ^1/1 सन् ^1/1 उत्तरकालम् ⁰ उत्पन्न-आत्म-सम्यग्-दर्शनः ^1/1 स्यात् ^III/1, सः ^1/1 कर्मणि ^7/1 प्रयोजनम् ^2/1 अपश्यन् ^1/1 ससाधनम् ^2/1 कर्म ^2/1 परित्यजति ^III/1 एव ⁰ । सः ^1/1 कुतश्चित् ⁰ निमित्तात् ^5/1 कर्म-परित्याग-असंभवे ^7/1 सति ^7/1 कर्मणि ^7/1 तत्फले ^7/1 च ⁰ सङ्ग-रहिततया ^3/1 स्वप्रयोजन-अभावात् ^5/1 लोक-संग्रहार्थम् ⁰ पूर्ववत् ⁰ कर्मणि ^7/1 प्रवृत्तः ^1/1 अपि ⁰ नैव ⁰ किञ्चित् ⁰ करोति ^III/1, ज्ञानाग्निदग्धकर्मत्वात् ^5/1 । तदीयम् ^1/1 कर्म ^1/1 अकर्म ^1/1 एव ⁰ सम्पद्यते ^III/1 इति ⁰ एतम् ^2/1 अर्थम् ^2/1 दर्शयिष्यन् ^1/1 आह ^III/1 –

त्यक्त्वा ⁰ कर्मसु ^7/3 अभिमानम् ^2/1 फल-आसङ्गम् ^2/1 च ⁰ यथोक्तेन ^3/1 ज्ञानेन ^3/1 नित्य-तृप्तः ^1/1 निराकाङ्क्षः ^1/1 विषयेषु ^7/3 इत्यर्थः ^1/1। निराश्रयः ^1/1 आश्रय-रहितः ^1/1, आश्रयः ^1/1 नाम ⁰ यत् ^2/1 आश्रित्य ⁰ पुरुषार्थम् ^2/1 सिसाधयिषति ^III/1, दृष्ट-अदृष्ट-इष्टफल-साधन-आश्रय-रहितः ^1/1 इत्यर्थः ^1/1। विदुषा ^3/1 क्रियमाणम् ^1/1 कर्म ^1/1 परमार्थतः ⁰ अकर्म ^1/1 एव ⁰, तस्य ^6/1 निष्क्रिय-आत्म-दर्शन-संपन्नत्वात् ^5/1। तेन ^3/1 एवंभूतेन ^3/1 स्वप्रयोजन-अभावात् ^5/1 ससाधनम् ^2/1 कर्म ^2/1 परित्यक्तव्यम् ^1/1 एव ⁰ इति ⁰ प्राप्ते ^7/1, ततः ⁰ निर्गम-असंभवात् ^5/1 लोक-संग्रह-चिकीर्षया ^3/1 शिष्ट-विगर्हण-परिजिहीर्षया ^3/1 वा ⁰ पूर्ववत् ⁰ कर्मणि ^7/1 अभिप्रवृत्तः ^1/1 अपि ⁰  निष्क्रिय-आत्म-दर्शन-संपन्नत्वात् ^5/1 न ⁰ एव ⁰ किञ्चित् ⁰ करोति ^III/1 सः ^1/1॥