5th Chapter 22nd Sloka

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।

आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥५.२२॥

ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te |

ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||5.22||

ये ^1/3 हि ⁰ संस्पर्शजाः ^1/3 भोगाः ^1/3 दुःखयोनयः ^1/3 एव ⁰ ते ^1/3 ।

आद्यन्तवन्तः ^1/3 कौन्तेय ^8/1 न ⁰ तेषु ^7/3 रमते ^III/1 बुधः ^1/1 ॥५.२२॥

·         ये [ye] = those = यद् (pron. m.) + adjective to भोगाः 1/3

·         हि [hi] = indeed = अव्ययम्

·         संस्पर्शजाः [saṃsparsajāḥ] = that are born of contact (between the sense organs and desirable objects) = संस्पर्सज (m.) + adjective to भोगाः 1/3

o   संस्पर्शेभ्यः जायन्ते = संस्पर्श + जन् + ड

·         भोगाः [bhogāḥ] = enjoyments = भोग (m.) + कर्तरि to (भवन्ति) 1/3

·         दुःखयोनयः [duḥkhayonayaḥ] = the sources of pain = दुःखयोनिः (m.) + complement to भोगाः 1/3

·         एव [eva] = alone = अव्ययम्

·         ते [te] = they are = तद् (pron. m.) + adjective to दुःखयोनयः 1/3

·         आद्यन्तवन्तः [ādyantavantaḥ] = that which have a beginning and an end= आद्यन्तवत् (m.) + complement to भोगाः 1/3

·         कौन्तेय [kaunteya] = O son of Kuntī = कौन्तेय (m.) + सम्बोधने 1/1

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         तेषु [teṣu] = in them = तद् (pron. m.) + अधिकरणे (विषये) to रमते 7/3

·         रमते [ramate] = revel = रम् (1A) to revel + लट्/कर्तरि/III/1

·         बुधः [budhaḥ] = the wise = बुध (m.) + कर्तरि to रमते 1/1

Because those enjoyments that are born of contact (between the sense organs and desirable objects) are the sources of pain alone, and have a beginning and an end, O son of Kuntī, the wise person does not revel in them.

Sentence 1:

ये ^1/3 हि ⁰ संस्पर्शजाः ^1/3 भोगाः ^1/3 ते ^1/3 दुःखयोनयः ^1/3 आद्यन्तवन्तः ^1/3 एव ⁰ ।

कौन्तेय ^8/1 बुधः ^1/1 तेषु ^7/3 न ⁰ रमते ^III/1 ॥५.२२॥

Because (हि ⁰) those (ये ^1/3) enjoyments (भोगाः ^1/3) that are born of contact (between the sense organs and desirable objects) (संस्पर्शजाः ^1/3) are the (ते ^1/3) sources of pain (दुःखयोनयः ^1/3) alone (एव ⁰), and have a beginning and an end (आद्यन्तवन्तः ^1/3), O son of Kuntī (कौन्तेय ^8/1), the wise person (बुधः ^1/1) does no t (न ⁰) revel (रमते ^III/1) in them (तेषु ^7/3).

अयम् ^1/1 च ⁰ श्रेयोमार्गप्रतिपक्षी ^1/1 कष्टतमः ^1/1 दोषः ^1/1 सर्व-अनर्थ-प्राप्ति-हेतुः ^1/1 दुर्निवारः ^1/1 च ⁰ इति ⁰ तत्परिहारे ^7/1 यत्न-आधिक्यम् ^1/1 कर्तव्यम् ^1/1 इति ⁰ आह ^III/1 भगवान् ^1/1 –

शक्नोति ^III/1 उत्सहते ^III/1 इह ⁰ एव ⁰ जीवन् ^1/1 एव ⁰ यः ^1/1 सोढुम् ⁰ प्रसहितुम् ⁰  प्राक् ⁰ पूर्वम् ⁰ शरीर-विमोक्षणात् ^5/1 आ ⁰ मरणात् ^5/1 इत्यर्थः ^1/1। मरण-सीमा-करणम् ^1/1 जीवतः ^6/1 अवश्यंभावी ^1/1 हि ⁰ कामक्रोधोद्भवः ^1/1 वेगः ^1/1 अनन्त-निमित्तवान् ^1/1 हि ⁰ सः ^1/1 इति ⁰ यावत् ⁰ मरणम् ^1/1 तावत् ⁰ न ⁰ विश्रम्भणीयः ^1/1 इत्यर्थः ^1/1। कामः ^1/1 इन्द्रिय-गोचर-प्राप्ते ^7/1 इष्टे ^7/1 विषये ^7/1 श्रूयमाणे ^7/1 स्मर्यमाणे ^7/1 वा ⁰ अनुभूते ^7/1 सुख-हेतौ ^7/1 या ^1/1 गर्धिः ^1/1 तृष्णा ^1/1 सः ^1/1 कामः ^1/1। क्रोधः ^1/1 च ⁰ आत्मनः ^6/1 प्रतिकूलेषु ^7/3 दुःखहेतुषु ^7/3 दृश्यमानेषु ^7/3 श्रूयमाणेषु ^7/3 स्मर्यमाणेषु ^7/3 वा ⁰ यः ^1/1 द्वेषः ^1/1 सः ^1/1 क्रोधः ^1/1 । तौ ^1/2 काम-क्रोधौ ^1/2 उद्भवः ^1/1 यस्य ^6/1 वेगस्य ^6/1 सः ^1/1 कामक्रोधोद्भवः ^1/1 वेगः ^1/1। रोमाञ्चन-प्रहृष्ट-नेत्र-वदन-आदि-लिङ्गः ^1/1 अन्तःकरण-प्रक्षोभ-रूपः ^1/1 कामोद्भवः ^1/1 वेगः ^1/1। गात्रप्रकम्प-प्रस्वेद-संदष्टोष्ठपुट-रक्तनेत्र-आदि-लिङ्गः ^1/1 क्रोधोद्भवः ^1/1 वेगः ^1/1। तम् ^2/1 कामक्रोधोद्भवम् ^2/1 वेगम् ^2/1 यः ^1/1 उत्सहते ^III/1 प्रसहते ^III/1 सोढुम् ⁰ प्रसहितुम् ⁰, सः ^1/1 युक्तः ^1/1 योगी ^1/1 सुखी ^1/1 च ⁰ इह ⁰ लोके ^7/1 नरः ^1/1॥