3rd Chapter 38th Sloka

धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।

यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥३.३८॥

dhūmenāvriyate vahniryathādarśo malena ca |

yatholbenāvṛto garbhastathā tenedamāvṛtam ||3.38||

धूमेन ^3/1 आव्रियते ^III/1 वह्निः ^1/1 यथा ⁰ आदर्शः ^1/1 मलेन ^3/1 च ⁰ ।

यथा ⁰ उल्बेन ^3/1 आवृतः ^1/1 गर्भः ^1/1 तथा ⁰ तेन ^3/1 इदम् ^1/1 आवृतम् ^1/1 ॥३.३८॥

·         धूमेन [dhūmena] = by smoke = धूम (m.) + कर्तरि 3/1

·         आव्रियते [āvriyate] = is covered = आङ् + वृ (5U) to cover + लट्/कर्मणि/III/1

·         वह्निः [vahniḥ] = fire = वह्नि (m.) + 1/1

·         यथा [yathā] = as = अव्ययम्

·         आदर्शः [ādarśaḥ] = mirror = आदर्श (m.) + 1/1

·         मलेन [malena] = by dust = मल (m.) + कर्तरि 3/1

·         च [ca] = and = अव्ययम्

·         यथा [yathā] = as = अव्ययम्

·         उल्बेन [ulbena] = by womb = उल्ब (n.) + कर्तरि 3/1

·         आवृतः [āvṛtaḥ] = covered = आवृत (m.) + 1/1

o   आङ् + वृ (5U) to cover + क्त

·         गर्भः [garbhaḥ] = fetus = गर्भ (m.) + 1/1

·         तथा [tathā] = so too = अव्ययम्

·         तेन [tena] = by that (enemy, desire) = तद् (pron. m.) + कर्तरि 3/1

·         इदम् [idam] = this (knowledge) = इदम् (pron. n.) + 1/1

·         आवृतम् [āvṛtam] = covered = आवृत (n.) + 1/1

Just as the fire is covered by clouds of smoke, just as a mirror is covered by dust, and just as a fetus is covered by the womb, so too, knowledge is covered by desire .

Sentence 1:

यथा ⁰ वह्निः ^1/1 धूमेन ^3/1 आव्रियते ^III/1, यथा ⁰ आदर्शः ^1/1 मलेन ^3/1 च ⁰ (आव्रियते ^III/1)।

यथा ⁰ गर्भः ^1/1 उल्बेन ^3/1 आवृतः ^1/1 (आव्रियते ^III/1), तथा ⁰ इदम् ^1/1 तेन ^3/1 आवृतम् ^1/1 ॥३.३८॥

Just as (यथा ⁰) the fire (वह्निः ^1/1) is covered (आव्रियते ^III/1) by clouds of smoke (धूमेन ^3/1), just as (यथा ⁰) a mirror (आदर्शः ^1/1) is covered (आव्रियते ^III/1) by dust (मलेन ^3/1), and (च ⁰) just as (यथा ⁰) a fetus (गर्भः ^1/1) is covered (आवृतः ^1/1) by the womb (उल्बेन ^3/1), so too (तथा ⁰), knowledge (इदम् ^1/1) is covered (आवृतम् ^1/1) by desire  (तेन ^3/1).

“कथम् ⁰ वैरी ^1/1“ इति ⁰ दृष्टान्तैः ^3/3 प्रत्याययति ^III/1 --

धूमेन ^3/1 सहजेन ^3/1 आव्रियते ^III/1 वह्निः ^1/1 प्रकाशात्मकः ^1/1 अप्रकाशात्मकेन ^3/1, यथा ^1/1 वा ⁰ आदर्शः ^1/1 मलेन ^3/1 च ⁰, यथा ⁰ उल्बेन ^3/1 च ⁰ जरायुणा ^3/1 गर्भवेष्टनेन ^3/1 आवृतः ^1/1 आच्छादितः ^1/1 गर्भः ^1/1 तथा ⁰ तेन ^3/1 इदम् ^1/1 आवृतम् ^1/1 ॥