अर्जुन उवाच ।
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥२.५४॥
arjuna uvāca |
sthitaprajñasya kā bhāṣā
samādhisthasya keśava |
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta
vrajeta kim ||2.54||
अर्जुनः 1/1 उवाच III/1 ।
स्थितप्रज्ञस्य 6/1 का 1/1 भाषा 1/1 समाधिस्थस्य 6/1 केशव 8/1 ।
स्थितधीः 1/1 किम् 0 प्रभाषेत
III/1 किम् 0 आसीत III/1 व्रजेत III/1 किम् 0 ॥२.५४॥
·
अर्जुनः [arjunaḥ]
= Arjuna = सञ्जय (m.) + कर्तरि to उवाच 1/1
·
उवाच [uvāca]
= said = वच् (2P) to say + लिट्/कर्तरि/III/1
·
स्थितप्रज्ञस्य
[sthitaprajñasya] = of a person of firm wisdom = स्थितप्रज्ञ (m.) + 6/1
o
स्थिता प्रज्ञा यस्य सः स्थितप्रज्ञः
। 116B
·
का [kā] = what
= किम् (pron. f.) + 1/1
·
भाषा [bhāṣā] =
description = भाषा (f.) + 1/1
·
समाधिस्थस्य [samādhisthasya]
= of a person whose mind abides in the self = समाधिस्थ (m.) + 6/1
o
समाधौ
तिष्ठति इति समाधिस्थः । उपपदतत्पुरुषसमासः
·
केशव [keśava]
= O! Keśava = केशव (m.) + सम्बोधने 1/1
·
स्थितधीः [sthitadhīḥ]
= a person whose mind is not shaken by anything = स्थितधी (m.) + 1/1
o
स्थिता धीः यस्य सः स्थितधीः । 116B
·
किम् [kim] = how = अव्ययम्
·
प्रभाषेत [prabhāṣeta] = would speak = प्र + भाष् (1A) to speak + विधिलिङ्/कर्तरि/III/1
·
किम् [kim] = how = अव्ययम्
·
आसीत [āsīta] = would sit = आस् (2A) to sit + विधिलिङ्/कर्तरि/III/1
·
व्रजेत [vrajeta] = would walk = व्रज् (1A) to walk + विधिलिङ्/कर्तरि/III/1
·
किम् [kim] = how = अव्ययम्
Arjuna said:
Oh! Keśava, what is
the description of a person of firm wisdom, one whose mind abides in the self?
How does such a person, whose mind is not shaken by anything, speak, sit, and
walk?
Sentence 1:
अर्जुनः 1/1 उवाच III/1 ।
Arjuna (अर्जुनः
1/1) said (उवाच III/1).
Sentence 2:
स्थितप्रज्ञस्य 6/1 समाधिस्थस्य 6/1 भाषा 1/1 का 1/1 केशव 8/1 ।
O! Keśava (केशव 8/1), what (का 1/1) is the
description (भाषा 1/1) of a person of firm
wisdom (स्थितप्रज्ञस्य 6/1), one whose mind
abides in the self (समाधिस्थस्य 6/1)?
Sentence 3:
स्थितधीः 1/1 किम् 0 प्रभाषेत III/1, किम्
0 आसीत III/1, किम्
0 व्रजेत III/1?
How (किम् 0) does such a person, whose mind is not shaken by anything (स्थितधीः 1/1), speak (प्रभाषेत III/1), sit (आसीत III/1),
and walk (व्रजेत III/1)?