3rd Chapter 15th Sloka

कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।

तस्मात् सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥३.१५॥

karma brahmodbhavaṃ viddhi brahmākṣarasamudbhavam |

tasmāt sarvagataṃ brahma nityaṃ yajñe pratiṣṭhitam ||3.15||

कर्म ^2/1 ब्रह्मोद्भवम् ^2/1 विद्धि ^II/1 ब्रह्म ^2/1 अक्षरसमुद्भवम् ^2/1 ।

तस्मात् ^5/1 सर्वगतम् ^1/1 ब्रह्म ^1/1 नित्यम् ⁰ यज्ञे ^7/1 प्रतिष्ठितम् ^1/1 ॥३.१५॥

·         कर्म [karma] = action = कर्मन् (n.) + कर्मणि to विद्धि 2/1

·         ब्रह्मोद्भवम् [brahmodbhavam] = born of the Veda = ब्रह्मोद्भव (n.) + objective complement to कर्म 2/1

o   ब्रह्म वेदः उद्भवः यस्य तत् ब्रह्मोद्भवम् (116B) = कर्म

·         विद्धि [viddhi] = may you know = भू to know + लोट्/कर्तरि/II/1

·         ब्रह्म [brahma] = the Veda = ब्रह्मन् (n.) + कर्मणि to विद्धि 2/1

·         अक्षरसमुद्भवम् [akṣarasamudbhavam] = born of imperishable Īśvara= अक्षरसमुद्भव (n.) + objective complement to ब्रह्म 2/1

o   अक्षरं समुद्भवः कारणं यस्य तत् अक्षरसमुद्भवम् (116B) = ब्रह्म

·         तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् (n.) + हेतौ 5/1

·         सर्वगतम् [sarvagatam] = all-pervasive = सर्वगत (n.) + 1/1

o   सर्वं गतं सर्वगतम् (2T) सर्वार्थप्रकाशकत्वात् ।

·         ब्रह्म [brahma] = the Veda = ब्रह्मन् (n.) + 1/1

·         नित्यम् [nityam] = always = अव्ययम्

·         यज्ञे [yajñe] = in yajña  = यज्ञ (m.) + 7/1

·         प्रतिष्ठितम् [pratiṣṭhitam] = one who abides = प्रतिष्ठित (n.) + 1/1

o   प्रति + स्था + क्त

May you understand karma (ritual, prayer, etc.) to be born of the Veda and the Veda to be born of the imperishable Īśvara. Therefore, the all-pervasive Brahma (the Veda) abides always in yajña.

.

Sentence 1:

कर्म ^2/1 ब्रह्मोद्भवम् ^2/1 विद्धि ^II/1 ब्रह्म ^2/1 अक्षरसमुद्भवम् ^2/1 ।

May you understand (विद्धि ^II/1) karma (कर्म ^2/1) (ritual, prayer, etc.) to be born of the Veda (ब्रह्मोद्भवम् ^2/1) and the Veda (ब्रह्म ^2/1) to be born of the imperishable Īśvara (अक्षरसमुद्भवम् ^2/1).

Sentence 2:

तस्मात् ^5/1 सर्वगतम् ^1/1 ब्रह्म ^1/1 नित्यम् ⁰ यज्ञे ^7/1 प्रतिष्ठितम् ^1/1 ॥३.१५॥

Therefore (तस्मात् ^5/1), the all-pervasive (सर्वगतम् ^1/1) Brahma (ब्रह्म ^1/1) (the Veda) abides (प्रतिष्ठितम् ^1/1) always (नित्यम् ⁰) in yajña (यज्ञे ^7/1).

तत् च एवंविधम् कर्म कुतः जातम् इति आह –

कर्म ^2/1 ब्रह्मोद्भवम् ^2/1 विद्धि ^II/1 ब्रह्म ^2/1 अक्षरसमुद्भवम् ^2/1 ।

तस्मात् ^5/1 सर्वगतम् ^1/1 ब्रह्म ^1/1 नित्यम् ^1/1 यज्ञे ^7/1 प्रतिष्ठितम् ^1/1 ॥३.१५॥

कर्म ^2/1 ब्रह्मोद्भवम् ^2/1 [ब्रह्म ^1/1 वेदः ^1/1 सः ^1/1 उद्भवः ^1/1 कारणम् ^1/1 प्रकाशकः ^1/1 यस्य ^6/1 तत् ^1/1 कर्म ^1/1 ब्रह्मोद्भवम् ^1/1] विद्धि ^II/1 विजानीहि ^II/1। ब्रह्म ^2/1 पुनः ⁰ वेदाख्यम् ^2/1 अक्षरसमुद्भवम् ^2/1 [अक्षरम् ^1/1 ब्रह्म ^1/1 परमात्मा ^1/1 समुद्भवः ^1/1 यस्य ^6/1 तत् ^1/1 अक्षरसमुद्भवम् ^1/1] । ब्रह्म ^1/1 वेदः ^1/1 इत्यर्थः ^1/1। यस्मात् ^5/1 साक्षात् ⁰ परमात्माख्यात् ^5/1 अक्षरात् ^5/1 पुरुष-निःश्वासवत् ⁰ समुद्भूतम् ^1/1 ब्रह्म ^1/1 तस्मात् ^5/1 सर्व-अर्थ-प्रकाशकत्वात् ^5/1 सर्वगतम् ^1/1 । सर्वगतम् ^1/1 अपि ⁰ सत् ^1/1 नित्यम् ⁰ सदा ⁰ यज्ञ-विधि-प्रधानत्वात् ^5/1 यज्ञे ^7/1 प्रतिष्ठितम् ^1/1॥