3rd Chapter 24th Sloka

उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।

सङ्करस्य च कर्ता स्याम् उपहन्यामिमाः प्रजाः ॥३.२४॥

utsīdeyurime lokā na kuryāṃ karma cedaham |

saṅkarasya ca kartā syām upahanyāmimāḥ prajāḥ ||3.24||

उत्सीदेयुः ^III/3 इमे ^1/3 लोकाः ^1/3 न ⁰ कुर्याम् ^I/1 कर्म ^2/1 चेत् ⁰ अहम् ^1/1 ।

सङ्करस्य ^6/1 च ⁰ कर्ता ^1/1 स्याम् ^I/1 उपहन्याम् ^I/1 इमाः ^2/3 प्रजाः ^2/3 ॥३.२४॥

·         उत्सीदेयुः [utsīdeyuḥ] = they may perish = उद् + सद् to destroy + विधिलिङ्/कर्तरि/III/3

·         इमे [ime] = these = इदम् (pron. m.) + adj. to लोकाः 1/3

·         लोकाः [lokāḥ] = people = लोक (m.) + कर्तरि to उत्सीदेयुः 1/3

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         कुर्याम् [kuryām] = I would do = कृ to do + विधिलिङ्/कर्तरि/I/1

·         कर्म [karma] = action = कर्मन् (n.) + कर्मणि to कुर्याम् 2/1

·         चेत् [cet] = if = अव्ययम्

·         अहम् [aham] = I = अस्मद् (pron. m.) + कर्तरि to कुर्याम् 1/1

·         सङ्करस्य [saṅkarasya] = confusion in the society = सङ्कर (m.) + कर्मणि to कर्ता 6/1

·         च [ca] = and = अव्ययम्

·         कर्ता [kartā] = author = कर्तृ (m.) + subjective complement to अहम् 1/1

·         स्याम् [syām] = I would be = अस् to be + विधिलिङ्/कर्तरि/I/1

·         उपहन्याम् [upahanyām] = I would destroy = उप + हन् to destroy + विधिलिङ्/कर्तरि/I/1

·         इमाः [imāḥ] = these = इदम् (pron. f.) + adj. to प्रजाः 2/3

·         प्रजाः [prajāḥ] = beings = प्रजा (f.) + कर्मणि to उपहन्याम् 2/3

If I were not to perform action, these people would perish. I would be the author of confusion (in the society)and I would destroy these beings.

Sentence 1:

अहम् ^1/1 कर्म ^2/1 न ⁰ कुर्याम् ^I/1 चेत् ⁰ इमे ^1/3 लोकाः ^1/3 उत्सीदेयुः ^III/3 ।

If (चेत् ⁰) I (अहम् ^1/1) were not to perform (न ⁰ कुर्याम् ^I/1) action (कर्म ^2/1), these (इमे ^1/3) people (लोकाः ^1/3) would perish (उत्सीदेयुः ^III/3).

Sentence 2:

सङ्करस्य ^6/1 कर्ता ^1/1 स्याम् ^I/1 इमाः ^2/3 प्रजाः ^2/3 उपहन्याम् ^I/1 च ⁰ ॥३.२४॥

I would be (स्याम् ^I/1) the author (कर्ता ^1/1) of confusion (सङ्करस्य ^6/1) and (च ⁰) I would destroy (उपहन्याम् ^I/1) these (इमाः ^2/3) beings (प्रजाः ^2/3).

तथा ⁰ च ⁰ कः ^1/1 दोषः ^1/1 इति ⁰ आह ^III/1 –

उत्सीदेयुः ^III/3 विनश्येयुः ^III/3 इमे ^1/3 सर्वे ^1/3 लोकाः ^1/3 लोक-स्थिति-निमित्तस्य ^6/1 कर्मणः ^6/1 अभावात् ^H5/1 न ⁰ कुर्याम् ^I/1 कर्म ^2/1 चेत् ⁰ अहम् ^1/1 ।

किञ्च ⁰, सङ्करस्य ^6/1 च ⁰ कर्ता ^1/1 स्याम् ^I/1 । तेन ^3/1 कारणेन ^3/1 उपहन्याम् ^I/1 इमाः ^2/3 प्रजाः ^2/3 ।

प्रजानाम् ^6/3 अनुग्रहाय ^4/1 प्रवृत्तः ^1/1 उपहतिम् ^2/1 उपहननम् ^2/1 कुर्याम् ^I/1 इत्यर्थः ^1/1।

मम ^6/1 ईश्वरस्य ^6/1 अननुरूपम् ^1/1 आपद्येत ^III/1 ॥