7th Chapter 5th Sloka

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।

जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥७.५॥

apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |

jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||7.5||

अपरा ^1/1 इयम् ^1/1 इतः ⁰ तु ⁰ अन्याम् ^2/1 प्रकृतिम् ^2/1 विद्धि ^II/1 मे ^6/1 पराम् ^2/1 ।

जीवभूताम् ^2/1 महाबाहो ^S/1 यया ^3/1 इदम् ^1/1 धार्यते ^III/1 जगत् ^1/1 ॥७.५॥

·       अपरा [aparā] = lower = अपरा f. + S.C. to इयम् 1/1

·       इयम् [iyam] = this = इदम् f. + कर्तरि to (भवति) 1/1

·       इतः [itaḥ] = (other) than = अव्ययम्

o   इदम् + तस् (5^th case meaning)

·       तु [tu] = whereas = अव्ययम्

·       अन्याम् [anyām] = the other = अन्या f. + adj. to प्रकृतिम् 2/1

·       प्रकृतिम् [prakṛtim] = prakṛti = प्रकृति (f.) + कर्मणि to विद्धि 2/1

·       विद्धि [viddhi] = (may you) know = विद् (2P) to know + लोट्/कर्तरि/II/1

·       मे [me] = my = अस्मद् m. + सम्बन्धे 6/1

·       पराम् [parām] = higher = परा f. + adj. to प्रकृतिम् 2/1

·       जीवभूताम् [jīvabhūtām] = the essential nature of the individual = जीवभूता f. + adj. to प्रकृतिम् 2/1

·       महाबाहो [mahābāho] = O! Mighty armed = महाबाहु m. + सम्बोधने 1/1

·       यया [yayā] = by which = यद् f. + हेतौ 3/1

·       इदम् [idam] = this = इदम् n. + adj. to जगत् 1/1

·       धार्यते [dhāryate] = is supported = धृ (1U) to support (+ स्वार्थे णिच्) + लट्/कर्मणि/III/1

·       जगत् [jagat] = world = जगत् (n.) + कर्मणि to धार्यते 1/1

Arjuna, the mighty armed! This is (my) lower (prakṛti). Whereas, please understand the one other than this, my higher prakṛti (my very nature), which is the essential nature of the individual, by which this world is sustained.

Sentence 1:

Arjuna, the mighty armed (महाबाहो ^S/1)! This (इयम् ^1/1) is (my) lower (prakṛti) (अपरा ^1/1).

Sentence 2:

Whereas (तु ⁰), please understand (विद्धि ^II/1) the one other (अन्याम् ^2/1) than this (इतः ⁰), my (मे ^6/1) higher (पराम् ^2/1) prakṛti  (प्रकृतिम् ^2/1) (my very nature), which is the essential nature of the individual (जीवभूताम् ^2/1), by which (यया ^3/1) this (इदम् ^1/1) world (जगत् ^1/1) is sustained (धार्यते ^III/1).

अपरा ^1/1 न ⁰ परा ^1/1 निकृष्टा ^1/1 अशुद्धा ^1/1 अनर्थकरी ^1/1 संसार-बन्धन-आत्मिका ^1/1 इयम् ^1/1 । इतः ⁰ अस्याः ^5/1 यथोक्तायाः ^5/1 तु ⁰ अन्याम् ^2/1 विशुद्धाम् ^2/1 प्रकृतिम् ^2/1 मम ^6/1 आत्म-भूताम् ^2/1 विद्धि ^II/1 मे ^6/1 पराम् ^2/1 प्रकृष्टाम् ^2/1 जीव-भूताम् ^2/1 क्षेत्रज्ञ-लक्षणाम् ^2/1 प्राण-धारण-निमित्त-भूताम् ^2/1 हे ⁰ महाबाहो ^S/1, यया ^3/1 प्रकृत्या ^2/1 इदम् ^1/1 धार्यते ^III/1 जगत् ^1/1 अन्तः ⁰ प्रविष्टया ^3/1 ॥