3rd Chapter 18th Sloka

नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।

न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥३.१८॥

naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana |

na cāsya sarvabhūteṣu kaścidarthavyapāśrayaḥ ||3.18||

न ⁰ एव ⁰ तस्य ^6/1 कृतेन ^3/1 अर्थः ^1/1 न ⁰ अकृतेन ^3/1 इह ⁰ कश्चन ⁰ ।

न ⁰ च ⁰ अस्य ^6/1 सर्वभूतेषु ^7/3  कश्चित् ⁰ अर्थव्यपाश्रयः ^1/1 ॥३.१८॥

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         एव [eva] = alone = अव्ययम्

·         तस्य  [tasya] = for this person = तद् (m.) + सम्बन्धे to कृतेन 6/1

·         कृतेन [kṛtena] = by doing action = कृत (m.) + 3/1

·         अर्थः [arthaḥ] = purpose = अर्थ (m.) + 1/1

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         अकृतेन [akṛtena] = by not doing action= अकृत (m.) + 3/1

·         इह [iha] = here in this world = अव्ययम्

·         कश्चन [kaścana] = any (purpose) = अव्ययम्

o   कः + चन

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         अस्य  [asya] = for this person = इदम् (m.) + सम्बन्धे to अर्थव्यपाश्रयः 6/1

·         सर्वभूतेषु [sarvabhūteṣu] = on any beings = सर्वभूत (n.) + 7/3

·         कश्चित् [kaścit] = any = अव्ययम्

·         अर्थव्यपाश्रयः [arthavyapāśrayaḥ] = dependence = अर्थव्यपाश्रय (m.) + 1/1

For that person (who revels in the self), there is indeed no purpose here in this world for doing or not doing action. Nor does such a person depend on any being for any object whatsoever.

Sentence 1:

तस्य ^6/1 कश्चन ⁰ अर्थः ^1/1 कृतेन ^3/1 न ⁰ एव ⁰, अकृतेन ^3/1 न ⁰ इह ⁰ ।

For that person (तस्य ^6/1), there is indeed (एव ⁰) no (न ⁰) purpose (अर्थः ^1/1) here in this world (इह ⁰) for doing (कृतेन ^3/1) or (कश्चन ⁰ न ⁰) not doing action (अकृतेन ^3/1).

Sentence 2:

न ⁰ च ⁰ अस्य ^6/1 कश्चित् ⁰ सर्वभूतेषु ^7/3  अर्थव्यपाश्रयः ^1/1 ॥३.१८॥

Nor (न ⁰ च ⁰) does such a person (अस्य ^6/1) depend on any being (सर्वभूतेषु ^7/3  ) for any (कश्चित् ⁰) object whatsoever (अर्थव्यपाश्रयः ^1/1).

किञ्च ⁰ –

न ⁰ एव ⁰ तस्य ^6/1 कृतेन ^3/1 अर्थः ^1/1 न ⁰ अकृतेन ^3/1 इह ⁰ कश्चन ⁰ ।

न ⁰ च ⁰ अस्य ^6/1 सर्वभूतेषु ^7/3  कश्चित् ⁰ अर्थव्यपाश्रयः ^1/1 ॥३.१८॥

नैव ⁰ तस्य ^6/1 = परमात्मरतेः ^6/1 कृतेन ^3/1 = कर्मणा ^3/1 अर्थः ^1/1 = प्रयोजनम् ^1/1 अस्ति ^III/1।

अस्तु ^III/1 तर्हि ⁰ अकृतेन ^3/1 = अकरणेन ^3/1 प्रत्यवायाख्यः ^1/1 अनर्थः ^1/1। न ⁰, अकृतेन ^3/1 इह ⁰ लोके ^7/1 कश्चन ⁰ कश्चित् ⁰ अपि ⁰ प्रत्यवाय-प्राप्ति-रूपः ^1/1 आत्म-हानि-लक्षणः ^1/1 वा ⁰ नैव ⁰ अस्ति ^III/1। न ⁰ च ⁰ अस्य ^6/1 सर्वभूतेषु ^7/3 ब्रह्मादि-स्थावरान्तेषु ^7/3 भूतेषु ^7/3 कश्चित् ⁰ अर्थव्यपाश्रयः ^1/1 प्रयोजन-निमित्त-क्रिया-साध्यः ^1/1 व्यपाश्रयः ^1/1 व्यपाश्रयणम् ^1/1 । आलम्बनम् ^2/1 कञ्चित् ⁰ भूत-विशेषम् ^2/1 आश्रित्य ⁰ न ⁰ साध्यः ^1/1 कश्चित् ⁰ अर्थः ^1/1 अस्ति ^III/1, येन ^3/1 तदर्था ^1/1 क्रिया ^1/1 अनुष्ठेया ^1/1 स्यात् ^III/1। न ⁰ त्वम् ^1/1 तस्मिन् ^7/1 सर्वतःसंप्लुतोदकस्थानीये ^7/1 सम्यग्दर्शने ^7/1 वर्तसे ^II/1 ॥