1st Chapter 45th Sloka

अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।

यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥१.४५॥

 

aho bata mahatpāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayam |

yadrājyasukhalobhena hantuṃ svajanamudyatāḥ ||1.45||

 

अहो ⁰ बत ⁰ महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 वयम् ^1/3 ।

यद् ⁰ (यस्मात्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 हन्तुम् ⁰ स्वजनम् ^2/1 उद्यताः ^1/3 ॥१.४५॥

 

Alas! Ready to kill our own people due to greed for a kingdom and its pleasures, we are determined to commit a grave sin!

 

Alas (अहो ⁰ बत ⁰)! (Because we are) (यद् ⁰) ready (उद्यताः ^1/3) to kill (हन्तुम् ⁰) our own people (स्वजनम् ^2/1) due to greed for a kingdom and its pleasures (राज्यसुखलोभेन ^3/1), we (वयम् ^1/3) are determined (व्यवसिताः ^1/3) to commit (कर्तुम् ⁰) a grave (महत् ^2/1) sin (पापम् ^2/1)!

 

·       अहो [aho] = exclamation to express sorrow = अव्ययम्

·       बत [bata] = exclamation to express sorrow = अव्ययम्

·       महत् [mahat] = great = महत् n. + adj. to पापम् 2/1

·       पापम् [pāpam] = sin = पाप (n.) + कर्मणि to कर्तुम् 2/1

·       कर्तुम् [kartum] = to commit =  अव्ययम्

o   कृ to do + तुमुँन्

·       व्यवसिताः [vyavasitāḥ] = determined = व्यवसित m. + subject complement to वयम् 1/3

·       वयम् [vayam] this = अस्मद् (pron. m.) + कर्तरि to (भवामः) 1/3

·       यद् [yad] = because = अव्ययम्

·       राज्यसुखलोभेन [rājyasukhalobhena] = by the greed for the kingdom and the pleasure = राज्यसुखलोभ (m.) + हेतौ 3/1

o   राज्यं च सुखं च राज्यसुखे (ID), तयोः लोभः राज्यसुखलोभः (6T), तेन ।

·       हन्तुम् [hantum] = to kill =  अव्ययम्

o   हन् to kill + तुमुँन्

·       स्वजनम् [svajanam] = our own people = स्वजन (m.) + कर्मणि 2/1

o   स्वस्य (of own) जनः (people) स्वजनः । षष्ठीतत्पुरुषसमासः

·       उद्यताः [udyatāḥ] = ready = उद्यत (m.) + adj. to वयम् 1/3

 

अन्वयः

यद् ⁰ (यस्मात्) (वयम्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 स्वजनम् ^2/1 हन्तुम् ⁰ उद्यताः ^1/3, अहो ⁰ बत ⁰ वयम् ^1/3 महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 ।

 

 

Main sentence:

अहो ⁰ बत ⁰ वयम् ^1/3 महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 ।

Fie upon us (अहो ⁰ बत ⁰) ! We (वयम् ^1/3) are determined (व्यवसिताः ^1/3) to commit (कर्तुम् ⁰) a great (महत् ^2/1) sin (पापम् ^2/1),

 

The reason for the main sentence:

यद् ⁰ (यस्मात्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 स्वजनम् ^2/1 हन्तुम् ⁰ उद्यताः ^1/3 ॥४५॥

because (यद् ⁰) we are ready (उद्यताः ^1/3) to kill (हन्तुम् ⁰) our own people (स्वजनम् ^2/1) by the greed for the kindom and the pleasure (राज्यसुखलोभेन ^3/1).

 

 

1st Chapter 44th Sloka

उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्यानां जनार्दन ।

नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥४४॥

utsannakuladharmāṇāṃ manuṣyānāṃ janārdana |

narake niyataṃ vāso bhavatītyanuśuśruma ||44||

उत्सन्नकुलधर्माणाम् ^6/3 मनुष्यानाम् ^6/3 जनार्दन ^S/1 ।

नरके ^7/1 नियतम् ⁰ वासः ^1/1 भवति ^III/1 इति ⁰ अनुशुश्रुम ^I/3 ॥४४॥

·       उत्सन्नकुलधर्माणाम् [utsannakuladharmāṇām] = for those who destroy the dharma of the family = उत्सन्नकुलधर्म (m.) + 6/3

o   उत्सन्नाः (destroyed) कुलधर्माः (family duty) यैः (by whom) ते (they are) उत्सन्न-कुलधर्माः । बहुव्रीहिसमासः 113B

·       मनुष्यानाम् [manuṣyānām] = people = मनुष्य (m.) + 6/3

·       जनार्दन [janārdana] = Janārdana (Kṛṣṇa) = जनार्दन + सम्बोधने 1/1

o   Chastiser of the people given to improper way of life

o   जन + अर्द् (1P) to kill + ल्यु    3.1.134 नन्दिग्रहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः ।

·       नरके [narake] = in the place of pain = नरक (m.) + अधिकरणे to वास 7/1

·       नियतम् [niyatam] = inevitablely = अव्ययम्

o   Adverb to भवति

·       वासः [vāsaḥ] = a life = वास (m.) + 1/1

·       भवति [bhavati] = is = भू (1P) to be + लट्/कर्तरि/III/1

·       इति [iti] = thus = अव्ययम्

·       अनुशुश्रुम [anuśuśruma] = we have heared = अनु + श्रु to hear from a sacred authority + लिट्/कर्तरि/I/3

                   

Sentence:

जनार्दन ^S/1 नरके ^7/1 उत्सन्नकुलधर्माणाम् ^6/3 मनुष्यानाम् ^6/3 वासः ^1/1 नियतम् ⁰ भवति ^III/1 इति ⁰ अनुशुश्रुम ^I/3 ॥४४॥

O Janārdana (जनार्दन ^S/1) !  We have heard (अनुशुश्रुम ^I/3) that (इति ⁰) a life (वासः ^1/1) in the world of pain (नरके ^7/1) is (भवति ^III/1) inevitable (नियतम् ⁰) for those people (मनुष्यानाम् ^6/3) who destroy the dharma of the family (उत्सन्नकुलधर्माणाम् ^6/3).