1st Chapter 45th Sloka

अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।

यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥१.४५॥

 

aho bata mahatpāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayam |

yadrājyasukhalobhena hantuṃ svajanamudyatāḥ ||1.45||

 

अहो ⁰ बत ⁰ महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 वयम् ^1/3 ।

यद् ⁰ (यस्मात्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 हन्तुम् ⁰ स्वजनम् ^2/1 उद्यताः ^1/3 ॥१.४५॥

 

Alas! Ready to kill our own people due to greed for a kingdom and its pleasures, we are determined to commit a grave sin!

 

Alas (अहो ⁰ बत ⁰)! (Because we are) (यद् ⁰) ready (उद्यताः ^1/3) to kill (हन्तुम् ⁰) our own people (स्वजनम् ^2/1) due to greed for a kingdom and its pleasures (राज्यसुखलोभेन ^3/1), we (वयम् ^1/3) are determined (व्यवसिताः ^1/3) to commit (कर्तुम् ⁰) a grave (महत् ^2/1) sin (पापम् ^2/1)!

 

·       अहो [aho] = exclamation to express sorrow = अव्ययम्

·       बत [bata] = exclamation to express sorrow = अव्ययम्

·       महत् [mahat] = great = महत् n. + adj. to पापम् 2/1

·       पापम् [pāpam] = sin = पाप (n.) + कर्मणि to कर्तुम् 2/1

·       कर्तुम् [kartum] = to commit =  अव्ययम्

o   कृ to do + तुमुँन्

·       व्यवसिताः [vyavasitāḥ] = determined = व्यवसित m. + subject complement to वयम् 1/3

·       वयम् [vayam] this = अस्मद् (pron. m.) + कर्तरि to (भवामः) 1/3

·       यद् [yad] = because = अव्ययम्

·       राज्यसुखलोभेन [rājyasukhalobhena] = by the greed for the kingdom and the pleasure = राज्यसुखलोभ (m.) + हेतौ 3/1

o   राज्यं च सुखं च राज्यसुखे (ID), तयोः लोभः राज्यसुखलोभः (6T), तेन ।

·       हन्तुम् [hantum] = to kill =  अव्ययम्

o   हन् to kill + तुमुँन्

·       स्वजनम् [svajanam] = our own people = स्वजन (m.) + कर्मणि 2/1

o   स्वस्य (of own) जनः (people) स्वजनः । षष्ठीतत्पुरुषसमासः

·       उद्यताः [udyatāḥ] = ready = उद्यत (m.) + adj. to वयम् 1/3

 

अन्वयः

यद् ⁰ (यस्मात्) (वयम्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 स्वजनम् ^2/1 हन्तुम् ⁰ उद्यताः ^1/3, अहो ⁰ बत ⁰ वयम् ^1/3 महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 ।

 

 

Main sentence:

अहो ⁰ बत ⁰ वयम् ^1/3 महत् ^2/1 पापम् ^2/1 कर्तुम् ⁰ व्यवसिताः ^1/3 ।

Fie upon us (अहो ⁰ बत ⁰) ! We (वयम् ^1/3) are determined (व्यवसिताः ^1/3) to commit (कर्तुम् ⁰) a great (महत् ^2/1) sin (पापम् ^2/1),

 

The reason for the main sentence:

यद् ⁰ (यस्मात्) राज्यसुखलोभेन ^3/1 स्वजनम् ^2/1 हन्तुम् ⁰ उद्यताः ^1/3 ॥४५॥

because (यद् ⁰) we are ready (उद्यताः ^1/3) to kill (हन्तुम् ⁰) our own people (स्वजनम् ^2/1) by the greed for the kindom and the pleasure (राज्यसुखलोभेन ^3/1).