Tuesday, May 28, 2019

6th Chapter 27th Sloka


प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥६.२७॥

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam |
upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam ||6.27||

प्रशान्तमनसम् 2/1 हि 0 एनम् 2/1 योगिनम् 2/1 सुखम् 1/1 उत्तमम् 1/1
उपैति III/1 शान्तरजसम् 2/1 ब्रह्मभूतम् 2/1 अकल्मषम् 2/1 ॥६.२७॥

·         प्रशान्तमनसम् [praśāntamanasam] = one whose mind is tranquil = प्रशान्तमनस् m. + adj. to योगिनम् 2/1
·         हि [hi] = indeed = अव्ययम्
·         एनम् [enam] = this = एतद् m. + adj. to योगिनम् 2/1
·         योगिनम् [yoginam] = meditator = योगिन् m. + कर्मणि to उपैति 2/1
·         सुखम् [sukham] = happiness = सुख (n.) + कर्तरि to उपैति 1/1
·         उत्तमम् [uttamam] = the most exalted = उत्तम n. + adj. to सुखम् 1/1
·         उपैति [upaiti] = reaches = उप + इण् गतौ to reach + लट्/कर्तरि/III/1
·         शान्तरजसम् [śāntarajasam] = one whose impurities have all resolved = शान्तरजस् m. + adj. to योगिनम् 2/1
·         ब्रह्मभूतम् 2/1 [brahmabhūtam] = who has become Brahman = ब्रह्मभूत m. + adj. to योगिनम् 2/1
·         अकल्मषम् [akalmaṣam] = one whose life is free from all defects = अकल्मष m. + adj. to योगिनम् 2/1

Indeed, the most exalted happiness reaches this meditator whose mind is tranquil, whose impurities have all resolved, whose life is free from all defects, who has become Brahman (through knowledge).

Sentence 1:
Indeed (हि 0), the most exalted (उत्तमम् 1/1) happiness (सुखम् 1/1) reaches (उपैति III/1) this (एनम् 2/1) meditator (योगिनम् 2/1) whose mind is tranquil (प्रशान्तमनसम् 2/1), whose impurities have all resolved (शान्तरजसम् 2/1), whose life is free from all defects (अकल्मषम् 2/1), who has become Brahman (ब्रह्मभूतम् 2/1) (through knowledge).


प्रशान्तमनसम् 2/1 प्रकर्षेण 3/1 शान्तम् 1/1 मनः 1/1 यस्य 6/1 सः 1/1 प्रशान्तमनाः 1/1 तम् 2/1 प्रशान्तमनसम् 2/1 हि 0 एनम् 2/1 योगिनम् 2/1 सुखम् 1/1 उत्तमम् 1/1 निरतिशयम् 1/1 उपैति III/1 उपगच्छति III/1 शान्तरजसम् 2/1 प्रक्षीण-मोह-आदि-क्लेश-रजसम् 2/1 इत्यर्थः 1/1, ब्रह्मभूतम् 2/1 जीवन्मुक्तम् 2/1 “ब्रह्म 1/1 एव 0 सर्वम् 1/1 इति 0 एवम् 0 निश्चयवन्तम् 2/1 ब्रह्मभूतम् 2/1 अकल्मषम् 2/1 धर्म-अधर्म-आदि-वर्जितम् 2/1


6th Chapter 26th Sloka


यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥६.२६॥

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet ||6.26||

यतः 0 यतः 0 निश्चरति III/1 मनः 1/1 चञ्चलम् 1/1 अस्थिरम् 1/1
ततः 0 ततः 0 नियम्य 0 एतत् 2/1 आत्मनि 7/1 एव 0 वशम् 2/1 नयेत् III/1 ॥६.२६॥

·         यतः यतः [yataḥ yataḥ] = for whichever reason = अव्ययम्
·         निश्चरति [niścarati] = goes away = निस् + चर् to go out + लट्/कर्तरि/III/1
·         मनः [manaḥ] = the mind = मनस् (n.) + कर्तरि to निश्चरति 1/1
·         चञ्चलम् [cañcalam] = always in a state of flux = चञ्चल n. + adj. to मनः 1/1
·         अस्थिरम् [asthiram] = unsteady = अस्थिर n. + adj. to मनः 1/1
·         ततः ततः [tataḥ tataḥ] = from that = अव्ययम्
·         नियम्य [niyamya] = bringing back = अव्ययम्
नि + यम् to restrain, to curb + ल्यप्
·         एतत् [etat] = this = एतद् n. (pointing to मनस्) + कर्मणि to नियम्य 2/1
·         आत्मनि [ātmani] = with reference to the self = आत्मन् (m.) + विषये to नियम्य 7/1  
·         एव [eva] = alone = अव्ययम्
·         वशम् [vaśam] = into one’s own hands = वश (n.) + कर्मणि to नयेत् 2/1
·         नयेत् [nayet] = may one bring = नी to bring + विधिलिङ्/कर्तरि/III/1  

For whatever reason the unsteady mind, always in a state of flux, goes away, bringing it back from that, with reference to the self alone, may one bring (the mind) in to one;s own hands.

Sentence 1:
For whatever reason (यतः 0 यतः 0) the unsteady (अस्थिरम् 1/1) mind (मनः 1/1), always in a state of flux (चञ्चलम् 1/1), goes away (निश्चरति III/1), bringing it (एतत् 2/1) back (नियम्य 0) from that (ततः 0 ततः 0), with reference to the self (आत्मनि 7/1) alone (एव 0), may one bring (नयेत् III/1) (the mind) in to one’s own hands (वशम् 2/1).


तत्र 0 एवम् 0 आत्मसंस्थम् 2/1 मनः 2/1 कर्तुम् 0 प्रवृत्तः 1/1 योगी 1/1
यतः 0 यतः 0 यस्मात् 5/1 यस्मात् 5/1 निमित्तात् 5/1 शब्द-आदेः 5/1 निश्चरति III/1 निर्गच्छति III/1 स्वभाव-दोषात् 5/1 मनः 1/1 चञ्चलम् 1/1 अत्यर्थम् 0 चलम् 1/1, अतः 0 एव 0 अस्थिरम् 1/1, ततः 0 ततः 0 तस्मात् 5/1 तस्मात् 5/1 शब्द-आदेः 5/1 निमित्तात् 5/1 नियम्य 0 तत्-तत्-निमित्तम् 2/1 याथात्म्य-निरूपणेन 3/1 आभासी-कृत्य 0 वैराग्य-भावनया 3/1 0 एतत् 2/1 आत्मनि 7/1 एव 0 वशम् 2/1 नयेत् III/1 आत्म-वश्यताम् 2/1 आपादयेत् III/1 एवम् 0 योग-अभ्यास-बलात् 5/1 योगिनः 6/1 आत्मनि 7/1 एव 0 प्रशाम्यति III/1 मनः 1/1



Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.