2nd Chapter 36th Sloka

अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।

निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥२.३६॥

 

avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ |

nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim ||2.36||

 

अवाच्यवादान् ^2/3 च ⁰ बहून् ^2/3 वदिष्यन्ति ^III/3 तव ^6/1 अहिताः ^1/3 ।

निन्दन्तः ^1/3 तव ^6/1 सामर्थ्यम् ^2/1 ततः ⁰ दुःखतरम् ^1/1 नु ⁰ किम् ⁰ ॥२.३६॥

 

·       अवाच्यवादान् [avācyavadān] = unutterable things = अवाच्यवाद (m.) + कर्मणि 2/3

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       बहून् [bahūn] = many = बहु (m.) + adj. to अवाच्यवादान् 2/3

·       वदिष्यन्ति [vadiṣyanti] = (they) will speak = वद् (1P) to speak + लृट्/कर्तरि/III/3

·       तव [tava] = your = युष्मद् (pron. m.) + सम्बन्धे 6/1

·       अहिताः [ahitāḥ] = enemies = अहित (m.) + कर्तरि to वदिष्यन्ति 1/3

·       निन्दन्तः [nindantaḥ] = belittling = निन्दत् (m.) + adj. to अहिताः 1/3

o   निन्द् to critisize + शतृ (one who is …ing)

·       तव [tava] = your = युष्मद् (pron. m.) + सम्बन्धे 6/1

·       सामर्थ्यम् [sāmarthyam] = prowess = सामर्थ्य (n.) + कर्मणि 2/1

·       ततः [tataḥ] = than that = अव्ययम्

o   तद् + तसिल् (5^th case meaning)

·       दुःखतरम् [duḥkhataram] = more painful = दुःखतर (n.) + 1/1

·       नु [nu] = indeed = अव्ययम्

·       किम् [kim] = what = किम् (pron. n.) + 1/1

 

And belittling your prowess, your enemies will say many unutterable things about (you). Is there anything more painful than that?

 

 

Sentence 1:

तव ^6/1 च ⁰ सामर्थ्यम् ^2/1 निन्दन्तः ^1/3 तव ^6/1 अहिताः ^1/3 बहून् ^2/3 अवाच्यवादान् ^2/3 वदिष्यन्ति ^III/3 ।

And (च ⁰) belittling (निन्दन्तः ^1/3) your (तव ^6/1) prowess (सामर्थ्यम् ^2/1), your (तव ^6/1) enemies (अहिताः ^1/3) will say (वदिष्यन्ति ^III/3) many (बहून् ^2/3) unutterable things (अवाच्यवादान् ^2/3).

 

Sentence 2:

ततः ⁰ दुःखतरम् ^2/1 नु ⁰ किम् ⁰ ॥२.३६॥

Is there anything (नु ⁰ किम् ⁰) more painful (दुःखतरम् ^1/1) than that (ततः ⁰)?

 

 

किञ्च—

अवाच्यवादान् ^2/3 अवक्तव्यवादान् ^2/3 च ⁰ बहून् ^2/3 अनेकप्रकारान् ^2/3 वदिष्यन्ति ^III/3 तव ^6/1 अहिताः ^1/3 शत्रवः ^1/3 निन्दन्तः ^1/3 कुत्सयन्तः ^1/3 तव ^6/1 त्वदीयम् ^2/1 सामर्थ्यम् ^2/1 निवातकवचादि-युद्ध-निमित्तम् ^2/1 । ततः ⁰ तस्मात् ^5/1 निन्दा-प्राप्तेः ^6/1 दुःखात् ^5/1 दुःखतरम् ^1/1 नु ⁰ किम् ⁰, ततः ⁰ कष्टतरम् ^1/1 दुःखम् ^1/1 न ⁰ अस्ति ^III/1 इति ⁰ अर्थः ^1/1॥ ३६ ॥