7th Chapter 9th Sloka

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।

जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु॥७.९॥

puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |

jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu||7.9||

पुण्यः ^1/1 गन्धः ^1/1 पृथिव्याम् ^7/1 च ⁰ तेजः ^1/1 च ⁰ अस्मि ^I/1 विभावसौ ^7/1 ।

जीवनम् ^1/1 सर्वभूतेषु ^7/3 तपः ^1/1 च ⁰ अस्मि ^I/1 तपस्विषु ^7/3 ॥७.९॥

·       पुण्यः [puṇyaḥ] = good = पुण्य m. + adj. to गन्धः 1/1

·       गन्धः [gandhaḥ] = fragrance = गन्ध (m.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       पृथिव्याम् [pṛthivyām] = in the earth = पृथिवी (f.) + अधिकरणे 7/1

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       तेजः [tejaḥ] = the light = तेजस् (n.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       अस्मि [asmi] = am = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/I/1

·       विभावसौ [vibhāvasau] = in the fire = विभावसु (m.) + अधिकरणे 7/1

·       जीवनम् [jīvanam] = the life = जीवन (n.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       सर्वभूतेषु [sarvabhūteṣu] = in all beings = सर्वभूत (n.) + अधिकरणे 7/3

·       तपः [tapaḥ] = the ascetic desciplines and their results = तपस् (n.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       च [ca] = and = अव्ययम्

·       अस्मि [asmi] = am = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/I/1

·       तपस्विषु [tapasviṣu] = in the ascetics = तपस्विन् (m.) + अधिकरणे 7/3

I am the sweet fragrance in the earth and the brilliance and heat in the fire. I am the very life in all beings and the ascetic desciplines and their results in the ascetics.

Sentence 1:

I am (अस्मि ^I/1) the sweet (पुण्यः ^1/1) fragrance (गन्धः ^1/1) in the earth (पृथिव्याम् ^7/1) and (च ⁰) the brilliance and heat (तेजः ^1/1) in the fire (विभावसौ ^7/1).

Sentence 2:

I am (अस्मि ^I/1) the very life (जीवनम् ^1/1) in all beings (सर्वभूतेषु ^7/3) and (च ⁰) the ascetic desciplines and their results (तपः ^1/1) in the ascetics (तपस्विषु ^7/3).

पुण्यः ^1/1 सुरभिः ^1/1 गन्धः ^1/1 पृथिव्याम् ^7/1 च ⁰ अहम् ^1/1, तस्मिन् ^7/1 मयि ^7/1 गन्ध-भूते ^7/1 पृथिवी ^1/1 प्रोता ^1/1 । पुण्यत्वम् ^1/1 गन्धस्य ^6/1 स्वभावतः ⁰ एव ⁰ पृथिव्याम् ^7/1 दर्शितम् ^1/1 अप्-आदिषु ^7/3 रस-आदेः ^6/1 पुण्यत्व-उपलक्षण-अर्थम् ^1/1 । अपुण्यत्वम् ^1/1 तु ⁰ गन्ध-आदीनाम् ^6/3 अविद्या-धर्म-आदि-अपेक्षम् ^1/1 संसारिणाम् ^6/3 भूत-विशेष-संसर्ग-निमित्तम् ^1/1 भवति ^III/1। तेजः ^1/1 च ⁰ दीप्तिः ^1/1 च ⁰ अस्मि ^I/1 विभावसौ ^7/1 अग्नौ ^7/1। तथा ⁰ जीवनम् ^1/1 सर्वभूतेषु ^7/3, येन ^3/1 जीवन्ति ^III/3 सर्वाणि ^1/3 भूतानि ^1/3 तत् ^1/1 जीवनम् ^1/1। तपः ^1/1 च ⁰ अस्मि ^I/1 तपस्विषु ^7/3, तस्मिन् ^7/1 तपसि ^7/1 मयि ^7/1 तपस्विनः ^1/3 प्रोताः ^1/3 ॥

7th Chapter 8th Sloka

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।

प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥७.८॥

 

raso'hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ |

praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||7.8||

 

रसः ^1/1 अहम् ^1/1 अप्सु ^7/3 कौन्तेय ^S/1 प्रभा ^1/1 अस्मि ^I/1 शशिसूर्ययोः ^7/2 ।

प्रणवः ^1/1 सर्ववेदेषु ^7/3 शब्दः ^1/1 खे ^7/1 पौरुषम् ^1/1 नृषु ^7/3 ॥७.८॥

 

·       रसः [rasaḥ] = the taste = रस (m.) + S.C. to अहम् 1/1

·       अहम् [aham] = I = अस्मद् m. + कर्तरि to (अस्मि) 1/1

·       अप्सु [apsu] = in water = अप् (f.) + अधिकरणे + 7/3

·       कौन्तेय [kaunteya] = Kaunteya = कौन्तेय m. + सम्बोधने 1/1

·       प्रभा [prabhā] = light = प्रभा (f.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       अस्मि [asmi] = am = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/I/1

·       शशिसूर्ययोः [śaśisūryayoḥ] = in the moon and the sun = शशिसूर्य (m.) + अधिकरणे 7/2

·       प्रणवः [praṇavaḥ] = om = प्रणव (m.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       सर्ववेदेषु [sarvavedeṣu] = in all the Vedas = सर्ववेद (m.) + अधिकरणे 7/3

·       शब्दः [śabdaḥ] = sound = शब्द (m.) + S.C. to (अहम्) 1/1

·       खे [khe] = in space = ख (n.) + अधिकरणे 7/1

·       पौरुषम् [pauruṣam] = strength = पौरुष (n.) + S.C. to (अहम्)1/1

·       नृषु [nṛṣu] = in human beings = नृ (m.) + अधिकरणे 7/3

 

 

Kaunteya! I am the taste in the water; I am the light in the moon and the sun; I am om in all the Vedas; I am sound in space; and I am the strength in human beings.

 

Sentence 1:

Kaunteya (कौन्तेय ^S/1)! I (अहम् ^1/1) am (अस्मि ^I/1) the taste (रसः ^1/1) in the water (अप्सु ^7/3); I am the light (प्रभा ^1/1) in the moon and the sun (शशिसूर्ययोः ^7/2); I am om (प्रणवः ^1/1) in all the Vedas (सर्ववेदेषु ^7/3); I am sound (शब्दः ^1/1) in space (खे ^7/1); and I am the strength (पौरुषम् ^1/1) in human beings (नृषु ^7/3).

 

 

केन ^3/1 केन ^3/1 धर्मेण ^3/1 विशिष्टे ^7/1 त्वयि ^7/1 सर्वम् ^1/1 इदम् ^1/1 प्रोतम् ^1/1 इति ⁰ उच्यते ^III/1 –

रसः ^1/1 अहम् ^1/1, अपाम् ^6/3 यः ^1/1 सारः ^1/1 सः ^1/1 रसः ^1/1, तस्मिन् ^7/1 रसभूते ^7/1 मयि ^7/1 आपः ^1/3 प्रोताः ^1/3 इत्यर्थः ^1/1। एवम् ⁰ सर्वत्र ⁰। यथा ⁰ अहम् ^1/1 अप्सु ^7/3 रसः ^1/1, एवम् ⁰ प्रभा ^1/1 अस्मि ^I/1 शशिसूर्ययोः ^7/2। प्रणवः ^1/1 ओंकारः ^1/1 सर्ववेदेषु ^7/3, तस्मिन् ^7/1 प्रणवभूते ^7/1 मयि ^7/1 सर्वे ^1/3 वेदाः ^1/3 प्रोताः ^1/3 । तथा ⁰ खे ^7/1 आकाशे ^7/1 शब्दः ^1/1 सारभूतः ^1/1, तस्मिन् ^7/1 मयि ^7/1 खम् ^1/1 प्रोतम् ^1/1 । तथा ⁰ पौरुषम् ^1/1 पुरुषस्य ^6/1 भावः ^1/1 पौरुषम् ^1/1 यतः ⁰ पुंबुद्धिः ^1/1 नृषु ^7/3, तस्मिन् ^7/1 मयि ^7/1 पुरुषाः ^1/3 प्रोताः ^1/3॥