हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥२.३७॥
hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm |
tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||2.37||
हतः 1/1 वा 0 प्राप्स्यसि II/1 स्वर्गम् 2/1 जित्वा 0 वा 0 भोक्ष्यसे II/1 महीम् 2/1 ।
तस्मात् 5/1 उत्तिष्ठ II/1 कौन्तेय S/1 युद्धाय 4/1 कृतनिश्चयः 1/1 ॥२.३७॥
· हतः [hataḥ] = destroyed = हत (m.) + 1/1
o हन् (2P) to kill + क्त (object of the aciton of the past)
= one who has been killed
· वा [vā] = or = अव्ययम्
· प्राप्स्यसि [prāpsyasi] = (you) will gain = प्र + आप् (5P) to gain + लृट्/कर्तरि/II/1
· स्वर्गम् [svargam] = heaven = स्वर्ग (n.) + कर्मणि 2/1
· जित्वा [jitvā] = having conquired = अव्ययम्
o जि to win + त्वा (having ..ed)
· वा [vā] = or = अव्ययम्
· भोक्ष्यसे [bhokṣyase] = (you) will enjoy = भुज् (7U) to enjoy + लृट्/कर्तरि/II/1
· महीम् [mahīm] = the world = मही (f.) + कर्मणि 2/1
· तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् (pron. n.) + हेतौ 5/1
· उत्तिष्ठ [uttiṣṭha] = (you) get up = उद् स्था (1P) to stand up + लोट्/कर्तरि/II/1
· कौन्तेय [kaunteya] = son of Kuntī = कौन्तेय (m.) + सम्बोधने 1/1
o कुन्त्याः अपत्यं पुमान् कौन्तेयः ।
o कुन्ती + ङस् + ढक्
· युद्धाय [yuddhāya] = for the battle = युद्ध (n.) + 4/1
· कृतनिश्चयः [kṛtaniścayaḥ] = one who has made up his mind = कृतनिश्चय (m.) + adj. to अर्जुन 1/1
o कृतः निश्चयः येन सः कृतनिश्चयः । बहुव्रीहिसमासः 113B
Destroyed, you will gain heaven, victorious, you will enjoy the world. Therefore, O! Son of Kuntī, get up, having resolved to fight!
Sentence 1:
हतः 1/1 वा 0 स्वर्गम् 2/1 प्राप्स्यसि II/1 जित्वा 0 वा 0 महीम् 2/1 भोक्ष्यसे II/1 ।
Destroyed (हतः 1/1), you will gain (प्राप्स्यसि II/1) heaven (स्वर्गम् 2/1), victorious (जित्वा 0), you will enjoy (भोक्ष्यसे II/1) the world (महीम् 2/1).
Sentence 2:
तस्मात् 5/1 युद्धाय 4/1 कृतनिश्चयः 1/1 उत्तिष्ठ II/1 कौन्तेय S/1 ॥२.३७॥
Therefore (तस्मात् 5/1), O! Son of Kuntī (कौन्तेय S/1), get up (उत्तिष्ठ II/1), having resolved (कृतनिश्चयः 1/1) to fight (युद्धाय 4/1)!
युद्धे 7/1 पुनः 0 क्रियमाणे 7/1 कर्ण-आदिभिः 3/3 —
हतः 1/1 वा 0 प्राप्स्यसि II/1 स्वर्गम् 2/1, हतः 1/1 सन् 1/1 स्वर्गम् 2/1 प्राप्स्यसि II/1 । जित्वा 0 वा 0 कर्ण-आदीन् 2/3 शूरान् 2/3 भोक्ष्यसे II/1 महीम् 2/1 । उभयथा 0 अपि 0 तव 6/1 लाभः 1/1 एव 0 इति 0 अभिप्रायः 1/1 । यतः 0 एवम् 0 तस्मात् 5/1 उत्तिष्ठ II/1 कौन्तेय S/1 युद्धाय 4/1 कृतनिश्चयः 1/1 “जेष्यामि I/1 शत्रून् 2/3, मरिष्यामि I/1 वा 0” इति 0 निश्चयम् 2/1 कृत्वा 0 इत्यर्थः 1/1 ॥ ३७ ॥