अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥४.४०॥
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati |
nāyaṃ loko:'sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ ||4.40||
अज्ञः 1/1 च 0 अश्रद्दधानः 1/1 च 0 संशयात्मा 1/1 विनश्यति III/1 ।
न 0 अयम् 1/1 लोकः 1/1 अस्ति III/1 न 0 परः 1/1 न 0 सुखम् 1/1 संशयात्मनः 6/1 ॥४.४०॥
·
अज्ञः [ajñaḥ] =
one who has no discrimination = अज्ञ (m.) + 1/1
o
ज्ञानाति इति
ज्ञः, न ज्ञः
इति अज्ञः ।
·
च [ca] = and
= अव्ययम्
·
अश्रद्दधानः [aśraddadhānaḥ] = one who has no faith = अश्रद्दधान (m.) + 1/1
o
नञ् + (श्रत् + धा + शानच्) ।
·
च [ca] = and
= अव्ययम्
·
संशयात्मा [saṃśayātmā] = one who has a doubting mind= संशयात्मन् (m.) + 1/1
o
संशयः आत्मनि चित्ते यस्य सः संशयात्मा (176B) ।
·
विनश्यति [vinaśyati] = perishes = वि + नश् (4P) to perish + लट्/कर्तरि/III/1
·
न [na] = not
= अव्ययम्
·
अयम् [ayam] = this = इदम् (pron. m.) + 1/1
·
लोकः [lokaḥ] =
world = लोक (m.) + 1/1
·
अस्ति [asti] = there is = अस् (2P) to be + लट्/कर्तरि/III/1
·
न [na] = not
= अव्ययम्
·
परः [paraḥ] =
the world beyond = पर (pron. m.) + 1/1
·
न [na] = not
= अव्ययम्
·
सुखम् [sukham]
= happiness = सुख
(n.) + 1/1
·
संशयात्मनः [saṃśayātmanaḥ] = for one who has a doubting
mind= संशयात्मन् (m.) + 6/1
One
who has no discrimination, and who has no faith, and one who has a doubting mind
perishes. Because, for the one with a doubting mind, this world is no tthere,
nor the world beyond, nor happiness.
Sentence 1:
अज्ञः 1/1 च 0 अश्रद्दधानः 1/1 संशयात्मा 1/1 च 0 विनश्यति III/1 ।
One
who has no discrimination (अज्ञः 1/1), and (च 0) who has no faith (अश्रद्दधानः 1/1), and (च 0) one who has a doubting mind (संशयात्मा 1/1) perishes (विनश्यति III/1).
Sentence 2:
संशयात्मनः 6/1 अयम् 1/1 लोकः 1/1 न 0 अस्ति III/1 परः 1/1 न 0 सुखम् 1/1 न 0 ॥४.४०॥
Because,
for the one with a doubting mind (संशयात्मनः 6/1), this (अयम् 1/1) world (लोकः 1/1) is not (न 0) there (अस्ति III/1), nor (न 0) the world beyond (परः 1/1), nor (न 0) happiness (सुखम् 1/1).
अत्र 0 संशयः 1/1 न 0 कर्तव्यः 1/1, पापिष्ठः 1/1 हि 0 संशयः 1/1; कथम् 0 इति 0 उच्यते III/1 –
अज्ञः 1/1 च 0 अनात्मज्ञः 1/1 च 0 अश्रद्दधानः 1/1 च 0 गुरु-वाक्य-शास्त्रेषु 7/3 अविश्वासवान् 1/1 च 0 संशयात्मा 1/1 च 0 संशयचित्तः 1/1 च 0 विनश्यति III/1 । अज्ञ-अश्रद्दधानौ 1/2 यद्यपि 0 विनश्यतः III/2, न 0 तथा 0 यथा 0 संशयात्मा 1/1। संशयात्मा 1/1 तु 0 पापिष्ठः 1/1 सर्वेषाम् 6/3। कथम् 0? न 0 अयम् 1/1 साधारणः 1/1 अपि 0 लोकः 1/1 अस्ति III/1 । तथा 0 न 0 परः 1/1 लोकः 1/1। न 0 सुखम् 1/1, तत्र 0
अपि 0 संशय-उत्पत्तेः 5/1 संशयात्मनः 6/1 संशयचित्तस्य 6/1। तस्मात् 5/1 संशयः 1/1 न 0 कर्तव्यः 1/1॥
