यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥३.२३॥
yadi
hyahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇyatandritaḥ |
mama
vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ ||3.23||
यदि 0 हि 0 अहम् 1/1 न 0 वर्तेयम् I/1 जातु 0 कर्मणि 7/1 अतन्द्रितः 1/1 ।
मम 6/1 वर्त्म 2/1 अनुवर्तन्ते III/3 मनुष्याः
1/3 पार्थ 8/1 सर्वशः 0 ॥३.२३॥
·
यदि [yadi] = if = अव्ययम्
·
हि [hi] = because = अव्ययम्
·
अहम् [aham] =
I = अस्मद् (pron. m.)
+ कर्तरि to वर्तेयम् 1/1
·
न [na] = not = अव्ययम्
·
वर्तेयम् [varteyam]
= should do = वृत् to engage + विधिलिङ्/कर्तरि/I/1
o
वृत् +
विधिलिङ्
वृत् + अम्
वृत् + यासुट् + अम्
वृत् + ईय् + अम्
वृत् + शप् + ईय् + अम्
वर्त् + अ + ईय् + अम्
·
जातु [jātu] = never = अव्ययम्
·
कर्मणि [karmaṇi]
= in action = कर्मन् (n.) + अधिकरणे 7/1
·
अतन्द्रितः [atandritaḥ]
= without being lazy = अतन्द्रित (m.) +
adj. to अहम् 1/1
·
मम [mama] =
for me = अस्मद् (pron. m.)
+ 6/1
·
वर्त्म [vartma]
= track = वर्त्मन् (n.) + कर्मणि to अनुवर्तन्ते 2/1
·
अनुवर्तन्ते [anuvartante]
= follow = अनु + वृत् to follow + लट्/कर्तरि/III/3
·
मनुष्याः [manuṣyāḥ]
= people = मनुष्य (m.) + कर्तरि to अनुवर्तन्ते 1/3
·
पार्थ [pārtha]
= son of Pṛthā = पार्थ (m.) + सम्बोधने 1/1
·
सर्वशः [sarvaśaḥ]
= in every way = अव्ययम्
Because, should I ever not engage myself
in action, without being lazy, Oh! Pārtha, people would follow my example in every way.
Sentence 1:
यदि 0 हि 0 अहम् 1/1 न 0 वर्तेयम् I/1 जातु 0 कर्मणि 7/1 अतन्द्रितः 1/1 ।
मम 6/1 वर्त्म 2/1 अनुवर्तन्ते III/3 मनुष्याः 1/3 पार्थ 8/1 सर्वशः 0 ॥३.२३॥
Because (हि 0),
should I (यदि 0अहम्
1/1) ever (जातु 0) not (न
0) engage myself (वर्तेयम् I/1) in action
(कर्मणि 7/1), without being lazy (अतन्द्रितः 1/1), Oh! Pārtha (पार्थ 8/1), people (मनुष्याः
1/3) would follow (अनुवर्तन्ते III/3) my (मम 6/1) example (वर्त्म 2/1) in every way (सर्वशः 0).
।।3.23।। --
यदि 0 हि 0 पुनः 0 अहम् 1/1 न 0 वर्तेयम् I/1 जातु 0 कदाचित् 0 कर्मणि 7/1 अतन्द्रितः 1/1 अनलसः 1/1 सन् 1/1 मम 6/1 श्रेष्ठस्य 6/1 सतः 6/1 वर्त्म 2/1 मार्गम् 2/1 अनुवर्तन्ते III/3 मनुष्याः 1/3 हे 0 पार्थ 8/1, सर्वशः 0 सर्वप्रकारैः
3/3॥
