नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतःकृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ १८.२३ ॥
niyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥkṛtam |
aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate || 18.23 ||
नियतम् 1/1 सङ्गरहितम् 1/1 अरागद्वेषतः 0 कृतम् 1/1 ।
अफलप्रेप्सुना 3/1 कर्म 1/1 यत् 1/1 तत् 1/1 सात्सात्त्विकम् 1/1 उच्यते III/1॥ १८.२३ ॥
· नियतम् [niyatam] = enjoined = नियत (n.) + adj. to कर्म 1/1
· सङ्गरहितम् [saṅgarahitam] = without attachment = सङ्गरहित (n.) + adj. to कर्म 1/1
· अरागद्वेषतः [arāgadvveṣataḥ] = without being impelled by likes and dislikes = अरागद्वेषस्मात् ( अव्ययम् ) + प्रकृत्यादि to कृतम् 0
· कृतम् [kṛtam] = done = कृत (n.) + adj. to कर्म 1/1
· अफलप्रेप्सुना [aphalaprepsunā] = by one who has no desire for result = अफलप्रेप्सु (m.) + करणे to उच्यते 3/1
· कर्म [karma] = action = कर्मन् (n.) + कर्तरि to उच्यते 1/1
· यत् [yat] = that which = यद् (pron. n.) + adj. to कर्म 1/1
· तत् [tat] = that = तद् (pron. n.) + O.C. to कर्म 1/1
· सात्त्विकम् [sāttvikam] = sāttvika = सात्त्विक (n.) + O.C. to तत् 1/1
· उच्यते [ucyate] = is called = उच् (1A) to speak, call + लट्/कर्मणि/III/1
That action, which is enjoined and which is done without attachment, without being impelled by likes and dislikes, by a person without a (binding) desire for result, is called sāttvika.
Sentence 1:
यत् 1/1 अफलप्रेप्सुना 3/1 नियतम् 1/1 सङ्गरहितम् 1/1 अरागद्वेषतः 0 कृतम् 1/1 कर्म 1/1, तत् 1/1 सात्सात्त्विकम् 1/1 उच्यते III/1॥
That (यत् 1/1 तत् 1/1) action (कर्म 1/1), which is enjoined (नियतम् 1/1) and which is done (कृतम् 1/1) without attachment (सङ्गरहितम् 1/1), without being impelled by likes and dislikes (अरागद्वेषतः 0), by a person without a (binding) desire for result (अफलप्रेप्सुना 3/1), is called (उच्यते III/1) sāttvika (सात्सात्त्विकम् 1/1).
अथ इदानीं कर्मणः त्रैविध्यम् उच्यते —
नियतम् 1/1 नित्यं सङ्गरहितम् 1/1 आसक्तिवर्जितम् अरागद्वेषतः 0 कृतम् 1/1 रागप्रयुक्तेन द्वेषप्रयुक्तेन च कृतं रागद्वेषतः कृतम् , तद्विपरीतम् अरागद्वेषतःकृतम् , अफलप्रेप्सुना 3/1 फलं प्रेप्सतीति फलप्रेप्सुः फलतृष्णः तद्विपरीतेन अफलप्रेप्सुना कर्त्रा कृतं कर्म 1/1 यत् 1/1, तत् 1/1 सात्सात्त्विकम् 1/1 उच्यते III/1॥ १८.२३ ॥
