यद्यहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।
मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ १८.५९ ॥
yadyahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyase |
mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyati || 18.59 ||
यदि 0 अहङ्कारम् 2/1 आश्रित्य 0 न 0 योत्स्ये I/1 इति 0 मन्यसे II/1 ।
मिथ्या 0 एषः 1/1 व्यवसायः 1/1 ते 6/1 प्रकृतिः 1/1 त्वाम् 2/1 नियोक्ष्यति III/1॥ १८.५९ ॥
· यदि [yadi] = if = अव्ययम्
· अहङ्कारम् [ahaṅkāram] = egotism = अहङ्कार (m.) + कर्मणि to आश्रित्य 2/1
· आश्रित्य [āśritya] = resorting to = अव्ययम्
o आङ् + श्रि to depend + ल्यप्
· न [na] = not = अव्ययम्
· योत्स्ये [yotsye] = I will fight = युध् (4A) to fight + लृट्/कर्तरि/I/1
· इति [iti] = thus = अव्ययम्
· मन्यसे [manyase] = you think = मन् (4A) to think + लट्/कर्तरि/II/1
· मिथ्या [mithyā] = false, incorrect = अव्ययम्
· एषः [eṣaḥ] = this = एतद् (pron.) + adj. to व्यवसायः 1/1
· व्यवसायः [vyavasāyaḥ] = resolve, determination = व्यवसाय (m.) + कर्तरि to नियोक्ष्यति 1/1
· ते [te] = of yours = युष्मद् (pron.) + सम्बन्धे to व्यवसायः 6/1
· प्रकृतिः [prakṛtiḥ] = disposition, nature = प्रकृति (f.) + कर्तरि to नियोक्ष्यति 1/1
· त्वाम् [tvām] = you = युष्मद् (pron.) + कर्मणि to नियोक्ष्यति 2/1
· नियोक्ष्यति [niyokṣyati] = will impel, will cause to act = नि + युज् to appoint, ordain + लृट्/कर्तरि/III/1
Resorting to egotism, you think, ‘I will not fight.’ This resolve of yours is false. Your disposition will impel you.
Sentence 1:
अहङ्कारम् 2/1 आश्रित्य 0 न 0 योत्स्ये I/1 इति 0 यदि 0 मन्यसे II/1।
Resorting (आश्रित्य 0) to egotism (अहङ्कारम् 2/1), if (यदि 0) you think (यदि 0 मन्यसे II/1), ‘I will not fight (न 0 योत्स्ये I/1).’ (इति 0)
Sentence 2:
एषः 1/1 ते 6/1 व्यवसायः 1/1 मिथ्या 0।
This (एषः 1/1) resolve (व्यवसायः 1/1) of yours (ते 6/1) is false (मिथ्या 0).
Sentence 3:
प्रकृतिः 1/1 त्वाम् 2/1 नियोक्ष्यति III/1॥ ५९ ॥
Your disposition (प्रकृतिः 1/1) will impel (नियोक्ष्यति III/1) you (त्वाम् 2/1).
यदि 0 चेत् त्वम् अहङ्कारम् 2/1 आश्रित्य 0 न 0 योत्स्ये I/1 इति 0 न युद्धं करिष्यामि इति मन्यसे II/1 चिन्तयसि निश्चयं करोषि, मिथ्या 0 एषः 1/1 व्यवसायः 1/1 निश्चयः ते 6/1 तव ; यस्मात् प्रकृतिः 1/1 क्षत्रियस्वभावः त्वाम् 2/1 नियोक्ष्यति III/1॥ १८.५९ ॥
