यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्
॥४६॥
yadi māmapratīkāramaśastraṃ
śastrapāṇayaḥ |
dhārtarāṣṭrā raṇe hanyustanme kṣemataraṃ
bhavet ||46||
यदि 0 माम् 2/1 अप्रतीकारम् 2/1 अशस्त्रम् 2/1 शस्त्रपाणयः
1/3 ।
धार्तराष्ट्राः 1/3 रणे 7/1 हन्युः
III/3 तत् 1/1 मे 6/1 क्षेमतरम् 1/1 भवेत् III/1 ॥४६॥
·
यदि [yadi] = if
= अव्ययम्
·
माम् [mām] = me
= अस्मद् (pron. m.) + कर्मणि to हन्युः 2/1
·
अप्रतीकारम् [apratīkāram]
= not fighting back = अप्रतीकार (m.) + adj. to माम् 2/1
·
अशस्त्रम् [aśastram]
= unweaponed = अशस्त्र (m.) + adj. to माम् 2/1
o
अविद्यमानं शस्त्रं यस्य सः अशस्त्रः
। नञ्-बहुव्रीहिसमासः।
·
शस्त्रपाणयः [śastrapāṇayaḥ]
= one who has weapon in hand = शस्त्रपाणि (m.) + adj. to धार्तराष्ट्राः 1/3
o
शस्त्राणि (weapons) पाणिषु (in the hands) येषां (of whom) ते शस्त्रपाणयः ।
·
धार्तराष्ट्राः [dhārtarāṣṭrāḥ]
= sons of Dhṛtarāṣṭra = धार्तराष्ट्र (m.) + कर्तरि
to हन्युः 1/3
·
रणे [raṇe] =
in the battle field = रण (n.) + अधिकरणे
to हन्युः 7/1
·
हन्युः [hanyuḥ]
= would kill = हन्
(2P) to kill + विधिलिङ्/कर्तरि/III/3
·
तत् [tat] = that = तद् (pron. n.) + 1/1
·
मे [me] = for me = अस्मद् (pron. m.) + सम्बन्धे to क्षेमतरम् 6/1
·
क्षेमतरम् [kṣemataram]
= better = क्षेमतर (n.) + subject complement to तत् 1/1
·
भवेत् [bhavet]
= would be = भू
(1P) to be + विधिलिङ्/कर्तरि/III/1
Sentence 1 (if …):
यदि 0 शस्त्रपाणयः 1/3 धार्तराष्ट्राः 1/3 माम् 2/1 अप्रतीकारम् 2/1 अशस्त्रम् 2/1 रणे 7/1 हन्युः III/3 ।
If (यदि 0)
the sons of Dhṛtarāṣṭra (धार्तराष्ट्राः 1/3), who have weapons in their hands (शस्त्रपाणयः 1/3), would
kill (हन्युः III/3) me (माम् 2/1), who is not fighting back (अप्रतीकारम् 2/1) and
unarmed (अशस्त्रम् 2/1), in the battle field (रणे 7/1),
Main sentence:
तत् 1/1 मे 6/1 क्षेमतरम्
1/1 भवेत् III/1 ॥४६॥
That (तत् 1/1)
would be (भवेत् III/1) better (क्षेमतरम्
1/1) for me (मे 6/1).
