युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥५.१२॥
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm |
ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate ||5.12||
युक्तः 1/1 कर्मफलम् 2/1 त्यक्त्वा 0 शान्तिम् 2/1 आप्नोति III/1 नैष्ठिकीम् 2/1 ।
अयुक्तः 1/1 कामकारेण 3/1 फले 7/1 सक्तः 1/1 निबध्यते III/1 ॥५.१२॥
·
युक्तः [yuktaḥ] = one who is endowed with
karma yoga = युक्त (m.) + कर्तरि to आप्नोति 1/1
·
कर्मफलम् [karmaphalam] = result of action = कर्मफल
(n.) + कर्मणि to त्यक्त्वा 2/1
·
त्यक्त्वा [tyaktvā] = giving up = अव्ययम्
o
ज्यज् +
क्त्वा
·
शान्तिम् [śāntim] = composure = शान्ति
(f.) + कर्मणि to आप्नोति 2/1
·
आप्नोति [āpnoti] = gains = आप् (5P) to gain + लट्/कर्तरि/III/1
·
नैष्ठिकीम् [naiṣṭhikīm] = born of a commitment to
a life of karma-yoga = नैष्ठिकी (f.) + adj. to शान्तिम् 2/1
o
निष्ठायां भवा नैष्ठिकी । Born of
the commitment
o
निष्ठा + ङस् + ठक्
निष्ठा + इक तस्येकः।
नैष्ठ् + इक आदिवृद्धिः,
यस्येति च।
नैष्ठिक् + ङीप् 4.1.15,
यस्येति च।
·
अयुक्तः [ayuktaḥ] = one who is not endowed
with karma yoga = अयुक्त (m.) + कर्तरि to आप्नोति 1/1
·
कामकारेण [kāmakāreṇa] = by desire = कामकार
(m.) + करणे to कुर्वन्ति 3/1
o
कामस्य कारः कामकारः (6T)।
·
फले [phale] = in result = फल (n.) + अधिकरणे 7/1
·
सक्तः [saktaḥ] = one who is attached = सक्त (m.) + adj. to अयुक्तः 1/1
·
निबध्यते [nibadhyate] = is bound = नि + बध् (1A) to bind + लट्/कर्मणि/III/1
The one who is
endowed with (karma yoga), giving up the result of action, gains a composure
born of a commitment to a life of karma yoga. (Whereas) one who is not
committed to a life of karma yoga, led by desire, is bound, (being) attached to
the result (of action).
Sentence 1:
युक्तः 1/1 कर्मफलम् 2/1 त्यक्त्वा 0 नैष्ठिकीम् 2/1 शान्तिम् 2/1 आप्नोति III/1 ।
The one who is endowed
with (karma yoga) (युक्तः 1/1),
giving up (त्यक्त्वा 0)
the result of action (कर्मफलम् 2/1),
gains (आप्नोति III/1) a composure (शान्तिम्
2/1) born of a commitment to a life of karma yoga (नैष्ठिकीम् 2/1).
Sentence 2:
अयुक्तः 1/1 कामकारेण 3/1 फले 7/1 सक्तः 1/1 निबध्यते III/1 ॥५.१२॥
(Whereas) one
who is not committed to a life of karma
yoga (अयुक्तः 1/1),
led by desire (कामकारेण 3/1),
is bound (निबध्यते III/1), (being) attached (सक्तः
1/1) to the result (of action) (फले 7/1).
यस्मात् 5/1 च 0 –
युक्तः 1/1 “ईश्वराय 4/1 कर्माणि 2/3 करोमि I/1, न 0 मम 6/1 फलाय 4/1” इत्येवम् 0 समाहितः 1/1 सन् 1/1 कर्मफलम् 2/1 त्यक्त्वा 0 परित्यज्य 0 शान्तिम् 2/1 मोक्ष-आख्याम् 2/1 आप्नोति III/1 नैष्ठिकीम् 2/1 निष्ठायाम् 7/1 भवाम् 2/1 सत्त्वशुद्धि-ज्ञानप्राप्ति-सर्वकर्मसंन्यास-ज्ञान-निष्ठा-क्रमेण्
3/1 इति 0 वाक्यशेषः 1/1। यः 1/1 तु 0 पुनः 0 अयुक्तः 1/1 असमाहितः 1/1 काम-कारेण 3/1 करणम् 1/1 कारः 1/1 कामस्य 6/1 कारः 1/1 कामकारः
1/1, तेन 3/1 कामकारेण 3/1, काम-प्रेरिततया 3/1 इत्यर्थः 1/1। “मम 6/1 फलाय
4/1 इदम् 2/1 करोमि I/1 कर्म 2/1” इत्येवम् 0 फले 7/1 सक्तः 1/1 निबध्यते III/1 । अतः 0 त्वम्
1/1 युक्तः 1/1 भव II/1 इत्यर्थः 1/1 ॥
