Tuesday, May 19, 2020

6th Chapter 47th Sloka


योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥६.४७॥

yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā |
śraddhāvānbhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ ||6.47||

योगिनाम् 6/3 अपि 0 सर्वेषाम् 6/3 मद्गतेन 3/1 अन्तरात्मना 3/1 ।
श्रद्धावान् 1/1 भजते III/1 यः 1/1 माम् 2/1 सः 1/1 मे 6/1 युक्ततमः 1/1 मतः 1/1 ॥६.४७॥
           
·       योगिनाम् [yoginām] = among yogīs = योगिन् m. + निर्धारणे 6/3
·       अपि [api] = even = अव्ययम्
·       सर्वेषाम् [sarveṣām] = among all = सर्व m. + adj. to योगिनाम् 6/3
·       मद्गतेन [madgatena] = by which obtains in me = मद्गत m. + 3/1
मयि गतः मद्गतः (7T), तेन ।
·       अन्तरात्मना [antarātmanā] = with a mind absorbed = अन्तरात्मन् (m.) + 3/1
·       श्रद्धावान् [śraddhāvān] = one who has śraddhā = श्रद्धावत् m. + adj. to यः 1/1
·       भजते [bhajate] = contemplates = भज् (1U) to take recourse to + लट्/कर्तरि/III/1
·       यः [yaḥ] = one who = यद् m. + कर्तरि to भजते 1/1
·       माम् [mām] = on me = अस्मद् m. + कर्मणि to भजते 2/1
·       सः [saḥ] = he = तद् m. + कर्तरि to (भवति) 1/1
·       मे [me] = my = अस्मद् m. + सम्बन्धे to मतः 6/1
·       युक्ततमः [yuktatamaḥ] = the most exalted = युक्ततम m. + S.C. to सः 1/1
·       मतः [mataḥ] = is considered = मत m. + S.C. to सः 1/1


The one who has śraddhā, who with a mind absorbed in me, contemplates upon me, he is the most exalted among all yogīs. (This is) my vision.

Sentence 1:
The one (यः 1/1) who has śraddhā (श्रद्धावान् 1/1), who with a mind absorbed (अन्तरात्मना 3/1) in me (मद्गतेन 3/1), contemplates (भजते III/1) upon me, (माम् 2/1), he (सः 1/1) is considered (मतः 1/1) by me (मे 6/1) to be the most exalted (युक्ततमः 1/1) among all (सर्वेषाम् 6/3) yogīs (योगिनाम् 6/3 अपि 0).


योगिनाम् 6/3 अपि 0 सर्वेषाम् 6/3 रुद्र-आदित्य-आदि-ध्यान-पराणाम् 6/3 मध्ये 7/1 मद्गतेन 3/1 मयि 7/1 वासुदेवे 7/1 समाहितेन 3/1 अन्तरात्मना 3/1 अन्तःकरणेन 3/1 श्रद्धावान् 1/1 श्रद्दधानः 1/1 सन् 1/1 भजते III/1 सेवते III/1 यः 1/1 माम् 2/1, सः 1/1 मे 6/1 मम 6/1 युक्ततमः 1/1 अतिशयेन 3/1 युक्तः 1/1 मतः 1/1 अभिप्रेतः 1/1 इति 0 ॥

Tuesday, April 21, 2020

6th Chapter 46th Sloka


तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन ॥६.४६॥

tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ |
karmibhyaścādhiko yogī tasmādyogī bhavārjuna ||6.46||

तपस्विभ्यः 5/3 अधिकः 1/1 योगी 1/1 ज्ञानिभ्यः 5/3 अपि 0 मतः 1/1 अधिकः 1/1 ।
कर्मिभ्यः 5/3 च 0 अधिकः 1/1 योगी 1/1 तस्मात् 5/1 योगी 1/1 भव II/1 अर्जुन S/1 ॥६.४६॥
           
·       तपस्विभ्यः [tapasvibhyaḥ] = to those who live a life of meditation = तपस्विन् m. + विभक्ते 5/3
·       अधिकः [adhikaḥ] = superior = अधिक m. + S.C. to मतः 1/1
·       योगी [yogī] = yogī = योगिन् m. + कर्तरि to (भवति) 1/1
·       ज्ञानिभ्यः [jñānibhyaḥ] = to scholoars = ज्ञानिन् m. + विभक्ते 5/3
·       अपि [api] = even =  अव्ययम्
·       मतः [mataḥ] = considered = मत m. + S.C. to योगी 1/1
·       अधिकः [adhikaḥ] = superior = अधिक m. + S.C. to मतः 1/1
·       कर्मिभ्यः [karmibhyaḥ] = to those who perfrom action = कर्मिन् + विभक्ते 5/3
·       च [ca] = and =  अव्ययम्
·       अधिकः [adhikaḥ] = superior = अधिक m. + S.C. to मतः 1/1
·       योगी [yogī] = yogī = योगिन् m. + कर्तरि to (भवति) 1/1
·       तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् m. + हेतौ 5/1
·       योगी [yogī] = yogī = योगिन् m. + S.C to (त्वम्) 1/1
·       भव [bhava] = be = भू (1P) to be + लोट्/कर्तरि/II/1
·       अर्जुन [arjuna] = Arjuna! = अर्जुन (m.) + सम्बोधने 1/1


A yogī is considered superior to those who live a life of meditation, superior even to the scholoars, and superior to those who perfrom action. Therefore, Arjuna! Be a yogī.

Sentence 1:
A yogī (योगी 1/1) is considered (मतः 1/1) superior (अधिकः 1/1) to those who live a life of meditation (तपस्विभ्यः 5/3), superior (अधिकः 1/1) even (अपि 0) to the scholoars (ज्ञानिभ्यः 5/3), and (च 0) superior (अधिकः 1/1) to those who perfrom action (कर्मिभ्यः 5/3).

Sentence 2:
Therefore (तस्मात् 5/1), Arjuna! (अर्जुन S/1) Be (भव II/1) a yogī (योगी 1/1).


यस्मात् 5/1 एवम् 0 तस्मात् 5/1 –
तपस्विभ्यः 5/3 अधिकः 1/1 योगी 1/1, ज्ञानिभ्यः 5/3 अपि 0, ज्ञानम् 1/1 अत्र 0 शास्त्र-अर्थ-पाण्डित्यम् 1/1, तद्-वद्भ्यः 5/3 अपि 0 मतः 1/1 ज्ञातः 1/1 अधिकः 1/1 श्रेष्ठः 1/1 इति 0 । कर्मिभ्यः 5/3, अग्निहोत्र-आदि 1/1 कर्म 1/1, तद्-वद्भ्यः 5/3 अधिकः 1/1 योगी 1/1 विशिष्टः 1/1 यस्मात् 5/1 तस्मात् 5/1 योगी 1/1 भव II/1 अर्जुन S/1 ॥
Medha Michika's books on Sanskrit Grammar are available at: Amazon in your country.

Free download of PDF files are available at Arsha Avinashi Foundation.