2nd Chapter 38th Sloka

सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।

ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥२.३८॥

 

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau |

tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ||2.38||

 

सुखदुःखे ^2/2 समे ^2/2 कृत्वा ⁰ लाभालाभौ ^2/2 जयाजयौ ^2/2 ।

ततः ⁰ युद्धाय ^4/1 युज्यस्व ^II/1 न ⁰ एवम् ⁰ पापम् ^2/1 अवाप्स्यसि ^II/1 ॥२.३८॥

 

·       सुखदुःखे [sukhaduḥkhe] = pleasure and pain = सुखदुःख (n.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2

o   सुखं च दुःखं च सुखदुःखे । इतरेतरद्वन्द्वसमासः

·       समे [same] = same = सम (n.) + objective compliment 2/2

·       कृत्वा [kṛtvā] = having made = अव्ययम्

o   कृ to win + त्वा

·       लाभालाभौ [lābhālābhau] = gain and loss = लाभालाभ (m.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2

o   लाभः च अलाभः च लाभालाभौ । इतरेतरद्वन्द्वसमासः

·       जयाजयौ [jayājayau] = victory and defeat = जयाजय (m.) + कर्मणि to कृत्वा  2/2

o   लाभः च अलाभः च लाभालाभौ । इतरेतरद्वन्द्वसमासः

·       ततः [tataḥ] = than that = अव्ययम्

o   तद् + तसिल् (5^th case meaning)

·       युद्धाय [yuddhāya] = for the battle = युद्ध (n.) + 4/1

·       युज्यस्व [uttiṣṭha] = (you) prepare = युज् (4A) to concentrate the mind + लोट्/कर्तरि/II/1

·       न [na] = not = अव्ययम्

·       एवम् [evam] = in this manner = अव्ययम्

·       पापम् [pāpam] = undesired result = पाप (n.) + कर्मणि to अवाप्स्यसि 2/1

·       अवाप्स्यसि [avāpsyasi] = (you) will gain = अव + आप् (5P) to gain + लृट्/कर्तरि/II/1

 

 

Taking pleasure and pain, gain and loss, victory and defeat to be the same, prepare for battle. Thus you will incur no pāpa.

 

 

Sentence 1:

सुखदुःखे ^2/2 लाभालाभौ ^2/2 जयाजयौ ^2/2 समे ^2/2 कृत्वा ⁰ ततः ⁰युद्धाय ^4/1 युज्यस्व ^II/1

Taking (कृत्वा ⁰) pleasure and pain (सुखदुःखे ^2/2), gain and loss (लाभालाभौ ^2/2), victory and defeat (जयाजयौ ^2/2) to be the same (समे ^2/2), then (ततः ⁰) prepare (युज्यस्व ^II/1) for battle (युद्धाय ^4/1).

 

Sentence 2:

न ⁰ एवम् ⁰ पापम् ^2/1 अवाप्स्यसि ^II/1 ॥२.३८॥

Thus (एवम् ⁰) you will incur (अवाप्स्यसि ^II/1) no (न ⁰) pāpa (पापम् ^2/1).

 

 

तत्र ⁰ युद्धम् ^1/1 स्वधर्मम् ^1/1 इति ⁰ एवम् ⁰ युध्यमानस्य ^6/1 उपदेशम् ^2/1 इमम् ^2/1 शृणु ^II/1 —

सुखदुःखे ^2/2 समे ^2/2 तुल्ये ^2/2 कृत्वा ⁰, राग-द्वेषौ ^2/2 अकृत्वा ⁰ इति ⁰ एतत् ^1/1 । तथा ⁰ लाभालाभौ ^2/2 जयाजयौ ^2/2 च ⁰ समौ ^2/2 कृत्वा ⁰ ततः ⁰ युद्धाय ^4/1 युज्यस्व ^II/1 घटस्व ^II/1 । न ⁰ एवम् ⁰ युद्धम् ^2/1 कुर्वन् ^1/1 पापम् ^2/1 अवाप्स्यसि ^II/1 । इति ⁰ एषः ^1/1 उपदेशः ^1/1 प्रासङ्गिकः ^1/1 ॥ ३८ ॥

 

 

 

2nd Chapter 37th Sloka

हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।

तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥२.३७॥

 

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm |

tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||2.37||

 

हतः ^1/1 वा ⁰ प्राप्स्यसि ^II/1 स्वर्गम् ^2/1 जित्वा ⁰ वा ⁰ भोक्ष्यसे ^II/1 महीम् ^2/1 ।

तस्मात् ^5/1 उत्तिष्ठ ^II/1 कौन्तेय ^S/1 युद्धाय ^4/1 कृतनिश्चयः ^1/1 ॥२.३७॥

 

·       हतः [hataḥ] = destroyed = हत (m.) + 1/1

o   हन् (2P) to kill + क्त (object of the aciton of the past)

= one who has been killed

·       वा [vā] = or = अव्ययम्

·       प्राप्स्यसि [prāpsyasi] = (you) will gain = प्र + आप् (5P) to gain + लृट्/कर्तरि/II/1

·       स्वर्गम् [svargam] = heaven = स्वर्ग (n.) + कर्मणि 2/1

·       जित्वा  [jitvā] = having conquired = अव्ययम्

o   जि to win + त्वा (having ..ed)

·       वा [vā] = or = अव्ययम्

·       भोक्ष्यसे [bhokṣyase] = (you) will enjoy = भुज् (7U) to enjoy + लृट्/कर्तरि/II/1

·       महीम् [mahīm] = the world = मही (f.) + कर्मणि 2/1

·       तस्मात् [tasmāt] = therefore = तद् (pron. n.) + हेतौ 5/1

·       उत्तिष्ठ [uttiṣṭha] = (you) get up = उद् स्था (1P) to stand up + लोट्/कर्तरि/II/1

·       कौन्तेय  [kaunteya] = son of Kuntī = कौन्तेय  (m.) + सम्बोधने 1/1

o   कुन्त्याः अपत्यं पुमान् कौन्तेयः ।

o   कुन्ती + ङस् + ढक्

·       युद्धाय [yuddhāya] = for the battle = युद्ध (n.) + 4/1

·       कृतनिश्चयः [kṛtaniścayaḥ] = one who has made up his mind = कृतनिश्चय (m.) + adj. to अर्जुन 1/1

o   कृतः निश्चयः येन सः कृतनिश्चयः । बहुव्रीहिसमासः 113B

 

 

Destroyed, you will gain heaven, victorious, you will enjoy the world. Therefore, O! Son of Kuntī, get up, having resolved to fight!

 

Sentence 1:

हतः ^1/1 वा ⁰ स्वर्गम् ^2/1 प्राप्स्यसि ^II/1 जित्वा ⁰ वा ⁰ महीम् ^2/1 भोक्ष्यसे ^II/1 ।

Destroyed (हतः ^1/1), you will gain (प्राप्स्यसि ^II/1) heaven (स्वर्गम् ^2/1), victorious (जित्वा ⁰), you will enjoy (भोक्ष्यसे ^II/1) the world (महीम् ^2/1).

 

Sentence 2:

तस्मात् ^5/1 युद्धाय ^4/1 कृतनिश्चयः ^1/1 उत्तिष्ठ ^II/1 कौन्तेय ^S/1 ॥२.३७॥

Therefore (तस्मात् ^5/1), O! Son of Kuntī (कौन्तेय ^S/1), get up (उत्तिष्ठ ^II/1), having resolved (कृतनिश्चयः ^1/1) to fight (युद्धाय ^4/1)!

 

 

युद्धे ^7/1 पुनः ⁰ क्रियमाणे ^7/1 कर्ण-आदिभिः ^3/3 —

हतः ^1/1 वा ⁰ प्राप्स्यसि ^II/1 स्वर्गम् ^2/1, हतः ^1/1 सन् ^1/1 स्वर्गम् ^2/1 प्राप्स्यसि ^II/1 । जित्वा ⁰ वा ⁰ कर्ण-आदीन् ^2/3 शूरान् ^2/3 भोक्ष्यसे ^II/1 महीम् ^2/1 । उभयथा ⁰ अपि ⁰ तव ^6/1 लाभः ^1/1 एव ⁰ इति ⁰ अभिप्रायः ^1/1 । यतः ⁰ एवम् ⁰ तस्मात् ^5/1 उत्तिष्ठ ^II/1 कौन्तेय ^S/1 युद्धाय ^4/1 कृतनिश्चयः ^1/1 “जेष्यामि ^I/1 शत्रून् ^2/3, मरिष्यामि ^I/1 वा ⁰” इति ⁰ निश्चयम् ^2/1 कृत्वा ⁰ इत्यर्थः ^1/1 ॥ ३७ ॥