2nd Chapter 7th Sloka

कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।

यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥२.७॥

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ |

yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme śiṣyaste:'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||2.7||

कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ^1/1 पृच्छामि ^I/1 त्वाम् ^2/1 धर्मसम्मूढचेताः ^1/1 ।

यत् ^1/1 श्रेयः ^1/1 स्यात् ^III/1 निश्चितम् ^1/1 ब्रूहि ^II/1 तत् ^2/1 मे ^4/1 शिष्यः ^1/1 ते ^6/1 अहम् ^1/1 शाधि ^II/1 माम् ^2/1 त्वाम् ^2/1 प्रपन्नम् ^2/1 ॥२.७॥

·         कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः [kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ] = one who is overcome by faint-heartedness = कार्पण्यदोषोपहतस्वभाव (m.) + adj. to Arjuna 1/1

o   कृपणस्य (of miser) भावः (status) कार्पण्यम् (miserliness) ।

o   कार्पण्यम् एव दोषः (limitation) कार्पण्यदोषः । कर्मधारयतत्पुरुषसमासः

o   कार्पण्यदोषेण (by the limitation which is miserliness) उपहतः (overpowered) स्वभावः (one’s nature) यस्य (for whom) सः कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः । बहुव्रीहिसमासः 311-6B

·         पृच्छामि [pṛcchāmi] = I ask = प्रछ् (6P) to question + लट्/कर्तरि/I/1

·         त्वाम् [tvām] = you = युष्मद् (pron. m.) + कर्मणि to पृच्छामि 2/1

·         धर्मसम्मूढचेताः [dharmasammūḍhacetāḥ] = confused about my duty= धर्मसम्मूढचेतस् (m.) + adj. to Arjuna 1/1

o   धर्मे [विषये] (about duty) सम्मूढं (confused) चेतः (mind) यस्य (for whom) सः धर्मसम्मूढचेताः । बहुव्रीहिसमासः 711-6B

·         यद् [yad] = that which = यद् (pron. n.) + 1/1         

·         श्रेयः [śreyaḥ] = better = श्रेयस् (n.) + 1/1     

·         स्यात् [syāt] = would be = अस् (2P) to be + विधिलिङ्/कर्तरि/ III/1

·         निश्चितम् [niścitam] = definetely = निश्चित (n.) + adj. to श्रेयः 1/1    

·         ब्रूहि [brūhi] = please tell = ब्रू (2P) to tell + लोट्/कर्तरि/II/1

·         तद्  [tad] = that = तद्  (pron. n.) + कर्मणि to ब्रूहि 2/1

·         मे [me] = for me = अस्मद् (pron. m.) + संप्रदाने to ब्रूहि 4/1    

·         शिष्यः [śiṣyaḥ] = student = शिष्य (m.) + 1/1

·         ते [te] = your = युष्मद् (pron. m.) + सम्बन्धने 6/1       

·         अहम् [aham] = I = अस्मद् (pron. m.) + 1/1  

·         शाधि [śādhi] = please teach = शास् (2P) to teach + लोट्/कर्तरि/II/1

·         माम् [mām] = me = अस्मद् (pron. m.) + कर्मणि to शाधि 2/1  

·         त्वाम् [tvām] = to you = युष्मद् (pron. m.) + कर्मणि to प्रपन्नम् 2/1       

·         प्रपन्नम् [prapannam] = one who has taken refuge = प्रपन्न (m.) + adj. to माम् 2/1

o   प्र + पद् (to take refuge) + क्त (कर्तरि)  

Main sentence 1:

कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ^1/1 धर्मसम्मूढचेताः ^1/1 [अहं ^1/1] त्वाम् ^2/1 पृच्छामि ^I/1 ।

Overcome by faint-heartedness (कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ^1/1), confused about my duty (धर्मसम्मूढचेताः ^1/1), I ask (पृच्छामि ^I/1) you (त्वाम् ^2/1).

Sentence 2 – तद् clause:

तत् ^2/1 मे ^4/1 ब्रूहि ^II/1

Please tell (ब्रूहि ^II/1) me (मे ^4/1) that (तत् ^2/1)

Sentence 2 – यद् clause:

यत् ^1/1 श्रेयः ^1/1 स्यात् ^III/1 निश्चितम् ^1/1

which (यत् ^1/1) is (स्यात् ^III/1) definitely (निश्चितम् ^1/1) better for me (श्रेयः ^1/1).

Sentence 3:

अहम् ^1/1 ते ^6/1 शिष्यः ^1/1

I am (अहम् ^1/1) your (ते ^6/1) student (शिष्यः ^1/1).

Sentence 4:

माम् ^2/1 त्वाम् ^2/1 प्रपन्नम् ^2/1 शाधि ^II/1 ॥२.७॥

Please teach (शाधि ^II/1) me (माम् ^2/1), who has taken refuge (प्रपन्नम् ^2/1) in you (त्वाम् ^2/1).

2nd Chapter 6th Sloka

न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।

यानेव हत्वा न जिजीविषामस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥२.६॥

na caitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ |

yāneva hatvā na jijīviṣāmaste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||2.6||

न ⁰ च ⁰ एतद् ^2/1 विद्मः ^I/3 कतरत् ^2/1 नः ^6/3 गरीयः ^2/1 यद् ⁰ वा ⁰ जयेम ^I/3 यदि ⁰ वा ⁰ नः ^2/3 जयेयुः ^III/3।

यान् ^2/3 एव ⁰ हत्वा ⁰ न ⁰ जिजीविषामः ^I/3 ते ^1/3 अवस्थिताः ^1/3 प्रमुखे ^7/1 धार्तराष्ट्राः ^1/3 ॥२.६॥

जीव् to live + सन् to desire to … = जिजीविष to desire to live

जिजीविष + लट्/कर्तरि/I/3 = जिजीविषामः we desire to live

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         च [ca] = and = अव्ययम्

·         एतद् [etad] = this = एतद् (pron. n.) + कर्मणि 2/1       

·         विद्मः [vidmaḥ] = we know = विद् (2P) to know + लट्/कर्तरि/I/3

·         कतरत् [katarat] = which of the two = कतरत् (pron. n.) + कर्मणि 2/1          

·         नः [naḥ] = for us = अस्मद् (pron. m.) + सम्बन्धे 6/3 

·         गरीयः [garīyaḥ] = better = गरीयस् (n.) + कर्मणि 2/1 

o   गुरु (great) + ईयसुँन् (comperative)

·         यद् [yad] = if = अव्ययम्

·         वा [vā] = or = अव्ययम्

·         जयेम [jayema] = we would win = जि (1P) to conquar + विधिलिङ्/कर्तरि/I/3

·         यदि [yadi] = if = अव्ययम्

·         वा [vā] = or = अव्ययम्

·         नः [naḥ] = over us = अस्मद् (pron. m.) + कर्मणि to जयेयुः  2/3        

·         जयेयुः [jayeyuḥ] = they would win = जि (1P) to conquar + विधिलिङ्/कर्तरि/ III/3

·         यान् [yān] = them = यद् (pron. m.) + कर्मणि to हत्वा 2/3       

·         एव [eva] = indeed = अव्ययम्

·         हत्वा [hatvā] = having killed = अव्ययम्

o   हन् to kill, injure + क्त्वा

·         न [na] = not = अव्ययम्

·         जिजीविषामः [jijīviṣāmaḥ] = we want to live = जिजीविष to desire to live + विधिलिङ्/कर्तरि/I/3

o   जीवितुम् इच्छामः इति जिजीविषामः ।

o   जीव् (1P to live) + सन् (to desire to …) = जिजीविष

·         ते [te] = they = तद् (pron. m.) + 1/3

·         अवस्थिताः [avasthitāḥ] = standing = अवस्थित (m.) + 1/3   

o   अव + स्था (to stand) + क्त (कर्तरि)

·         प्रमुखे [pramukhe] = in the battle = प्रमुख (n.) + अधिकरणे to रथोपस्थे 7/1

·         धार्तराष्ट्राः [dhārtarāṣṭrāḥ] = sons of Dhṛtarāṣṭra = धार्तराष्ट्र (m.) + कर्तरि to हन्युः 1/3

Sentence 1:

न ⁰ च ⁰ एतद् ^2/1कतरत् ^2/1 नः ^6/3 गरीयः ^2/1 विद्मः ^I/3 यद् ⁰ वा ⁰ जयेम ^I/3 यदि ⁰ वा ⁰ नः ^2/3 जयेयुः ^III/3।

And (च ⁰), we do not (न ⁰) know (विद्मः ^I/3) which of the two (कतरत् ^2/1) will be better (गरीयः ^2/1) for us (नः ^6/3) – that (एतद् ^2/1) we should conquer them (जयेम ^I/3) or that they should conquer (जयेयुः ^III/3) us (नः ^2/3).

Sentence 2:

यान् ^2/3 एव ⁰ हत्वा ⁰ न ⁰ जिजीविषामः ^I/3

ते ^1/3 अवस्थिताः ^1/3 प्रमुखे ^7/1 धार्तराष्ट्राः ^1/3 ॥२.६॥

The sons of Dhṛtarāṣṭra (धार्तराष्ट्राः ^1/3), after slaying (हत्वा ⁰) whom (यान् ^2/3) we will indeed (एव ⁰) not (न ⁰) want to live (जिजीविषामः ^I/3), stand (ते ^1/3 अवस्थिताः ^1/3) facing us (प्रमुखे ^7/1).